Sürdürülebilir kentsel ve bölgesel yenileme fırsatları olarak atıl (atık) alanların geri dönüşümü: Döngüsel şehircilik - Öztürk, Sibel (Gebze Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025)
Şehirlerin sürdürülebilirlik hedeflerini gerçekleştirmek üzere kaynakların, ürünlerin ve hizmetlerin döngüsel bir yaklaşımla verimli kullanmasını, atıkları azaltmasını ve çevresel etkilerin minimize edilmesini amaçlayan döngüsel şehircilik kavramına odaklanan bu çalışma, âtıl/ atık alan alanların geri dönüşüm/ yeniden kullanım potansiyelini teorik ve pratik yaklaşımlarla analiz etmeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kentsel alanlarda yaygın bir sorun olarak ortaya çıkan âtıl/ atık alanlar, peyzaj merceğinden ve döngüsel şehircilik perspektifinden çevresel, ekonomik ve mekânsal sürdürülebilirlik açısından önemli bir dönüşüm potansiyeli taşımaktadır. Âtıl/ atık alan alanların geri dönüşümü/ yeniden kullanımına yönelik başarılı uygulama örnekleri teorik çerçevenin somutlaşmasını sağlarken, tezin alan çalışmasını oluşturan Gebze ilçesinde âtıl/ atık alanların kullanım potansiyellerinin belirlenmesine yönelik ön analiz çalışması ve değerlendirmeler konunun Türkiye bağlamında tartışılmasına olanak tanımaktadır. Yenilikçi planlama yaklaşımı ile çalışma, ülkemizdeki mekânsal planlama çalışmalarına önemli ve özgün bir katkı sunmaktadır. Bununla birlikte, Gebze ilçesi örneğinde yapılan detaylı analizler ve dönüşüm önerileri döngüsel şehircilik kavramının ülkemiz bağlamında uygulanabilirliğine yönelik bir yol haritası oluşturmaktadır.

Focusing on the concept of circular urbanism, which aims to ensure efficient use of resources, products and services with a circular approach, reduce waste and minimize environmental impacts in order to achieve the sustainability goals of cities, this study aims to analyze and evaluate the recycling/reuse potential of idle/ wastelands with theoretical and practical approaches. Idle/ waste areas, which have emerged as a common problem in urban areas, have a significant regeneration potential in terms of environmental, economic and spatial sustainability from the perspective of landscape and circular urbanism. While successful application examples for the recycling/ regeneration of idle/ waste areas provide the concretization of the theoretical framework, the preliminary analysis and evaluations to determine the use potentials of idle/ waste areas in Gebze district, which constitute the field study of the thesis, allow the subject to be discussed in the context of Turkey Working with an innovative planning approach makes an important and original contribution to spatial planning studies in our country. However, the detailed analyses and transformation proposals made in the case of Gebze district constitute a roadmap for the applicability of the concept of circular urbanism in the context of our country.
Keywords: Şehircilik ve Bölge Planlama; Urban and Regional Planning