Lipaz kullanılarak şeker esteri sentezi - Akkuş, Pınar (Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2006)
Şeker yağ asidi esterleri çevreye zarar vermeden bozulup parçalanabilen yüzey aktifmaddelerdir. Renksiz, kokusuz ve tatsız olmaları, çevreye zarar vermeden bozulupparçalanabilmeleri ve ciltte hassasiyet oluşturmamaları sebebiyle gıda, kozmetik, ilaç, vedeterjan sanayi gibi pek çok alanda kullanımları bulunmaktadır. Bu maddelerin kimyasalmetodlarla sentezleri yüksek sıcaklık gerektirmekte, düşük seçimlilik ve ürünlerinrenklenmesiyle sonuçlanmaktadır.Şeker esterlerinin sentezinde lipazların kullanımı, düşük reaksiyon sıcaklığı ve debölgesel seçicilik gibi avantajlar sağlamaktadır.Bu çalışmada çeşitli şeker esterleri (fruktoz, glukoz ve sukroz) soya yağı ayçiçeği yağıve lipaz enzimleri (Lipozyme TL IM ve Novozym 435) kullanılmak suretiyle sentezlenmiştir.Şekerlerin çözünürlüğünü arttırabilmek için bazı organik solventler (t-butanol, DMSO)kullanıldı. Şeker esterleri yüksek verimle (%70'in üzerinde) elde edildi.Şeker esterleri silika jel kolon kromatografisi yöntemiyle saflaştırıldı ve yapıları NMR( C ve 1H) ve IR spektroskopileri yoluyla belirlendi.13

Sugar fatty acid esters are biodegradable surfactants. They have many other uses suchas cosmetics, detergent, medicine and food industry since they are nontoxic, non-irritant,biodegradable and odorless. Chemical methods used for the production of these compoundsrequired high temperatures and results in low selectivity and coloring of the products.Uses of lipase for the production of sugar esters has several advantages such asregioselectivity and low reaction temperatures.In the present work several sugar (frucose, glucose, sucrose) esters have beensynthesized using soybean oil, sunflower oil and the lipases (Lipozyme TL IM and Novozym435). Some organic solvents (t-butanol, t-butanol/DMSO) were used to increase the solubilityof sugars. The sugar esters were obtained in high yields (over % 70). The sugar esters werepurified by silica gel column chromatography and their structures were determined usingNMR (13C, 1H) spectroscopy and IR.
Sugar ester synthesis using lipase
Keywords: Biyokimya; Biochemistry; Kimya