Abd-İran arasında meydana gelebilecek çatışma olasılığı, sonrasında ortaya çıkacak yeni durum ve Türkiye'nin milli güvenliğine etkileri

Abstract

İran; Türk cografyası ortasında Fars, Sünni cografyası arasında Sii karakteri ile yüzyıllardır ya baska ülkeler tarafından kontrol altında tutulmus ya da farklı etnik yapıya sahip yöneticiler tarafından idare edilmistir. ran; özellikle 19. yüzyıldan baslayarak sürekli dıs müdahaleye maruz kalmıs, büyük güçlerin mücadele ve paylasım alanı haline gelmis ve egemenlik ve bagımsızlıgını ne iç ne de dıs politikasında koruyabilmistir. Jeopolitik konumu ran'ın hem kilit bir ülke olmasını saglamıs, hem de büyük güçler arasındaki stratejik mücadelenin alanı haline getirmistir. Halihazırda ABD-ran gerginliginin bu kapsamda ele alınması gerekmektedir. Aynı zamanda ran'ın ?kinci Soguk Savas? döneminde hangi ülkelerle isbirligi yaptıgı da ortaya konulmalıdır. Bu amaçla literatür taraması seklinde hazırlanan tezde; Tarihi, cografi, ekonomik ve askeri açılardan ran'ın özellikleri; komsuları ile iliskileri; Ortadogu'da uzun yıllardan beri söz sahibi olmak ve degerini hiç yitirmeyen petrolü sorunsuz bir sekilde kullanabilmek amacıyla her olaya müdahil olmaya çalısan batılı ülkelerin ran ile olan iliskileri; günümüzün güncel nükleer kriz kaynagı ran'da daha önceki yıllarda meydana gelmis olan önemli hadiseler; degisik açılardan ABD'nin Ortadogu'ya olan ilgisi; Ortadogu'nun ekonomik ve bir anlamda stratejik isbirlikçileri olma yolunda ilerleyen AB üyesi önemli ülkeler ile Rusya ve Çin'in bölgedeki rolleri; ABD'den ne istedikleri; Ortadogu'da dikkate alınmadan hiçbir sey yapılamayacak güçlü bir ülke olan Türkiye'nin rolü; olası ABD- ran savasından sonra ortaya çıkacak yeni durum; bu yeni durum sonrasında dünya ülkelerinin ve Türkiye'nin karsılasabilecegi problemler ve alınabilecek önlemler ortaya konmaya çalısılIran; a Persian state in the middle of Turkish world an Shia in the middle of Sunni world, has always been under control of other states and has been ruled by rulers of other ethnics. Noticeably after 19.century Iran has been interfered by foreign forces and considered as an area of conflict of other powerful countries. Thus, Iran was never able to protect its sovereignity and independence both in interior and exterior politic affairs. Iran?s geopolitic situation has both provided itself a key role and made itself become an arena of strategic struggle between the great states. At present, the tension between USA and Iran must be analyzed by the view of this point. It must also be specifically questioned which countries Iran cooperates with during the ?Second Cold War?. Therefore, in this thesis which is prepared via literature research; The properties of the Middle East; relations with its neighbors and the western countries which try to control the Middle East and by the way the petrol resources; specific events occurred in the history of Iran; the nuclear crisis ; the interest of the United States on the region; the roles of European Countries, Russia and China; their request from USA and Iran; Turkey?s role in the Middle East; the probability of an USA-Iran conflict; the probable affects of such a conflict to the worldwide security and to the national security of Turkey are being tried to be brought up.