The political participation of Turkish minority in Bulgaria and the public reaction: The case of movement for rights and freedoms (1990-1994)

Abstract

Toplam nüfusun yaklaşık % 10’unu oluşturan Bulgaristan'daki Türk azınlık, 1908'de Bulgaristan'ın bağımsızlığından beri ciddi asimilasyon teşebbüsleri ile karşılaşmış ve göçe zorlanmıştır. 1980ler'de komünist lider Zhivkov’un liderliğindeki “diriliş süreci”, uluslararası antlaşmalardaki azınlık haklarını ihlal ederek bu konuda had safhaya ulaşmıştır. Ancak, komünizmin çöküşüyle birlikte Bulgaristan, 1990lar'da başlayan bir geçiş sürecine girmiş ve bu süreç azınlıklar için yeni bir aşamayı oluşturmuştur. Avrupa-Atlantik kurumlarıyla bütünleşmeye yönelik dış politika, Bulgaristan’daki azınlıklara yönelik tutumları da etkilemiştir. O zamandan beri Bulgaristan, çoğulcu bir topluma doğru adım atmaya başlamıştır. Azınlık haklarıyla ilgili bazı sorunlar varsa da, Türk azınlık, diğer Bulgar vatandaşlar gibi özgürlüğüne sahiptir. 1990’da resmî olarak Ahmet Doğan tarafından kurulan Haklar ve Özgürlükler Hareketi, Türk azınlığının sesi olmuştur. Söz konusu parti, koalisyon hükümetlerinde yer almıştır. Ancak, emsalleri İttifaki-UDRM ve MRF gibi o da radikal Bulgar milliyetçilerinin ana hedeflerinden biri olmuştur. Partiyi yasaklama ve seçimlere katılımını engelleme gibi teşebbüsler, 1992'de Anayasa Mahkemesi’nin kararı ile sonuçsuz kalmıştır. Bu makalede, barışçıl bütünleşmede etkin bir rol oynayan Haklar ve Özgürlükler Hareketi’nin rolü incelenmekte, Türk azınlığının siyasal katılımı ve temsili ile Bulgaristan'da milliyetçi çevrelerde ayrılığa yol açan etkenler değerlendirilmektedir.