Z kuşağı kişilik özellikleri, özgürlük ve iş esnekliğinin bilgi ve iletişim teknolojilerıinin kullanımına etkisi

Abstract

Dijitalleşmenin ve esnek çalışma modellerinin hızla yayıldığı günümüz iş dünyasında, çalışan profilleri ve beklentileri büyük bir dönüşüm içerisindedir. Bu dönüşümün merkezinde yer alan Z kuşağı, teknolojiyle iç içe büyümüş, bireysel özgürlüğe önem veren ve esnek yapıları benimseyen bir jenerasyon olarak iş yaşamında giderek daha fazla yer edinmektedir. İş gücü piyasasının yeni dinamiklerini anlamak ve sürdürülebilir insan kaynakları politikaları geliştirmek adına, Z kuşağının kişisel özellikleri ile iş yaşamındaki tutum ve davranışları arasındaki ilişkilerin incelenmesi kaçınılmaz bir gereklilik haline gelmiştir. Bu çalışma, Z kuşağı bireylerinin kişilik özelliklerinin iş esnekliği, özgürlük algısı ve bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) kullanımı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Günümüzde iş yaşamında giderek daha fazla yer edinen Z kuşağının teknolojiyle olan ilişkisi, bireysel eğilimleri ve esnek yapılar karşısındaki tutumları, organizasyonel uyum açısından önemli bir araştırma konusudur. Araştırma sonucunda, kişilik özelliklerinin özgürlük algısını negatif yönde etkilediği, iş esnekliği algısı üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı ve iş esnekliği algısının BİT kullanımını pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Bu bulgular, bireylerin içsel özelliklerinin özgürlük algısına yön verirken, dijital araç kullanımının ise daha çok esnekliğe bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Araştırma kapsamında hazırlanan anket, Aralık 2024-Mart 2025 arasında, yüz yüze görüşmeler ve çevrimiçi anket formu vasıtasıyla katılımcılara ulaştırılmış ve uygulanmıştır. Anketlere toplamda 360 katılım sağlanmış, 360 gözleme ait veriler üzerinden analiz çalışması gerçekleştirilmiştir. Veriler, nicel araştırma yöntemiyle toplanmış ve SPSS programı aracılığıyla faktör ve regresyon analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, Z kuşağının dijital adaptasyon düzeylerinin örgütsel koşullardan etkilenebileceğini ve kişisel özelliklerin özellikle özgürlük algısıyla daha yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Kişilik Özellikleri, İş Esnekliği, Özgürlük, Bilgi İletişim TeknolojileriIn today's business world, where digitalization and flexible working models are rapidly spreading, employee profiles and expectations are undergoing a major transformation. Generation Z, at the center of this transformation, has grown up surrounded by technology, values individual freedom, and embraces flexible structures, and is increasingly gaining a significant presence in the workplace. To understand the new dynamics of the labor market and develop sustainable human resources policies, examining the relationships between Generation Z's personal characteristics and their attitudes and behaviors in business has become an essential requirement. This study examines the impact of Generation Z's personality traits on job flexibility, perception of freedom, and the use of information and communication technologies (ICT). As Generation Z becomes increasingly prominent in today's business world, their relationship with technology, their individual tendencies, and their attitudes toward flexible structures are important research topics for organizational adaptation. The study determined that personality traits negatively affect perception of freedom, have no significant effect on perception of job flexibility, and perception of job flexibility positively influences ICT use. These findings suggest that individuals' inherent characteristics shape their perception of freedom, while their use of digital tools varies more depending on flexibility. The survey prepared for the research was distributed and administered to participants through face-to-face interviews and an online survey form between December 2024 and March 2025. A total of 360 participants participated in the surveys, and data from 360 observations were analyzed. Data were collected using quantitative research methods and analyzed using factor and regression analyses using SPSS. The results reveal that Generation Z's digital adaptation levels can be influenced by organizational conditions and that personal characteristics are particularly closely related to their perception of freedom. Keywords: Personality Traits, Job Flexibility, Freedom, Information and Communication Technologies