Boşluk rezonansları: Mimarın söylemi üzerinden mekânsallaşma, son on yılda serpentine galeri örnekleri

Abstract

Mimarlık bilimi geçmişten bugüne mekân kavramının oluşumunu sorgulamaktadır. Yüzyıllar içerisinde farklı akımların etkisiyle belirli kurallar ve sınırlar çerçevesinde varlığını sürdüren mekân kavramı, güncel mimari ile sınırlarını ve var oluş sürecini belirli temellere dayandırmadan biçimlendirmektedir. Kurallara bağlı olmadan, salt yapı inşasının ötesinde deneysel, esnek, geçici olgularını barındıran alternatif deneyim mekânlarının oluşumu, mekân kavramına farklı bağlamlarda bakarak sonsuz olasılıkta, farklı varyasyonları ile meydana gelmektedir. Ortaya çıkan mekân beklenmedik olayların gerçekleşebileceği altlığı barındırmaktadır. Alışagelmiş, kalıplaşmış kararlar ile oluşan mimari formların aslında çoklu potansiyellerinin farkına varılması zihinde var olan genelleşmiş önsel bilginin yıkımı ile mümkündür. Bu bağlamda kontrol edilemeyen, ölçülemeyen, durağan olmayan deneyim mekânları mimarlar tarafından farklı söylemler ile varlıklarını ortaya koymaktadır. Tez kapsamında birbirinden farklı bütün mekânların var olmasındaki temel ögelerden biri olan "boşluk" kavramı üzerinde durulmuştur. Boşluk, mekânın içerisinde oluşabilecek olayların potansiyellerini içerisinde barındırır. Mekân içerisindeki olayların oluşumu bireylere, nesnelere, beden-deneyimine, çevreye göre mekânın yerleşimine, bedenin bellek ile buluşarak alan olgusuna, ışık-gölgenin mekânın içerisindeki başkalaşımlarına, zamana, semiyotik anlama ve bütün bu olguların boşluk ile etkileşimine bağlıdır. Bu etkileşim ile görünen (statik) formun içerisindeki görünmeyen, henüz keşfedilmemiş ama keşfedilmeyi bekleyen veriler bir araya gelerek olay bağlamında açığa çıkar. Tez bağlamında boşluğun mekân haline gelmesi, her yıl farklı bir mimar tarafından Londra Hyde Park'ta yapılan geçici ve deneyim alanı olan son on yıldaki Serpentine pavyonları üzerinden belirli parametrelerce incelenmiştir. Serpentine pavyonlarının seçilmesinin nedeni; farklı mimarların söylemlerini barındırarak aynı boşluk üzerinde sonsuz olasılıkta yapının tasarlanması ve mekân kavramının sınırsızlığına (çeşitliliğine) örnek teşkil etmesinden dolayıdır. Her pavyon belirlenen kritiklere göre boşluk, olasılık, olay parametreleri altında incelenirken, tasarlayan mimarın genel mimari söyleminin, Serpentine Pavyonunda nasıl bir söyleme dönüştüğü irdelenmiştir.Architectural science questions the formation of the concept of space from past to present. The concept of space, which has continued to exist within the framework of certain rules and boundaries with the influence of different movements over the centuries, shapes its boundaries and existence process with contemporary architecture without basing it on certain foundations. The formation of alternative spaces of experience that contain experimental, flexible and temporary phenomena beyond the mere construction of buildings, regardless of the rules, occurs with infinite possibilities and different variations by looking at the concept of space in different contexts. The resulting space contains the base where unexpected events can happen. The realization of the multiple potentials of architectural forms, which are formed by habitual and stereotyped decisions, is possible with the destruction of the generalized a priori knowledge existing in the mind. In this context, uncontrollable, immeasurable, unstable spaces of experience reveal their existence with different discourses by architects. Within the scope of the thesis, the concept of "void", which is one of the basic elements in the existence of all spaces that are different from each other, is emphasized. The void contains the potentials of events that may occur in the space. The formation of events in space depends on individuals, objects, body-experience, the placement of space according to the environment, the phenomenon of space by meeting the body with memory, the metamorphosis of light-shadow in space, time, semiotic meaning and the interaction of all these phenomena with space. With this interaction, the invisible, not yet discovered but waiting to be discovered data in the visible (static) form comes together and is revealed in the context of the event. In the context of the thesis, the transformation of space into space has been examined by certain parameters through the Serpentine pavilions in the last ten years, which are temporary and experience areas built in London Hyde Park by a different architect every year. The reason for choosing the Serpentine pavilions; This is due to the fact that by hosting the discourses of different architects, the building with infinite possibilities is designed on the same space and it sets an example for the infinity (diversity) of the concept of space. While each pavilion was examined under the parameters of space, probability and event according to the determined critiques, it was examined how the general architectural discourse of the architect who designed it was transformed into a discourse in the Serpentine Pavilion.