Tasarım Sürecinde Kaynak Etkin Yapı Malzemesi Seçimi ve Mimarların Yaklaşımı

Abstract

Sanayi Devriminden itibaren başlayan hızlı yapılaşma ve nüfus artışıyla çevresel etkilerin artması ve doğal kaynakların hızla azalması üzerine kaynak etkinliği önemli bir konu haline gelmiştir. Kaynak etkinliği, doğal kaynakların yaşam döngüleri boyunca olumsuz çevresel etkilerinin azaltılarak malzemelerin sürdürülebilir bir şekilde üretilmesi, işlenmesi ve tüketilmesi olarak tanımlanmaktadır. Atık oluşumunu en aza indirirken kaynakları kullanım sonunda malzeme döngüsüne geri döndürerek değerlerini mümkün olduğunca uzun süre korumayı hedefleyen döngüsel ekonomiye katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda, mimari tasarım sürecinde yapı malzeme seçimi kaynak etkinliğinde önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, kaynak etkin yapı malzemesi seçim kriterlerinin belirlenmesi ile mimari tasarım sürecinde yapı malzemesi seçiminde mimarların yaklaşım ve farkındalıklarını değerlendirmektir. Bu değerlendirmeler ile yerel ölçekte kaynak etkin yapı malzemesi seçimlerini etkileyen engel ve sınırlılıkların belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, yapı malzemelerinin kaynak etkinliğine yönelik kriterler oluşturulmuş, bu kriterleri sorgulayan anket 144 mimara uygulanmıştır. Anketler SPSS programında korelasyon yöntemi, tek yönlü varyans analizi ve t testi ile analiz edilmiştir. Çalışmada; tasarımcının bilgi eksikliği ve malzemenin piyasada bulunmama engelinin en fazla gömülü enerjisi düşük yapı malzeme seçiminde; maliyet ve müşteri talepsizliğinin en fazla yalıtım özelliği iyi olan yapı malzeme seçiminde; çevresel veri eksikliği /veritabanı eksikliği ve farkındalık eksikliğinin en fazla yenilenebilir doğal enerji kaynakları kullanılarak üretilen yapı malzeme seçiminde; yönetmeliklerdeki eksikliğin en fazla yeniden kullanılabilir yapı malzeme seçiminde; finansal teşvik eksikliğinin en fazla bakım ve onarımı kolay yapı malzeme seçiminde; kaynak korunumu konusunda denetim eksikliğinin ise en fazla geri dönüştürülebilir yapı malzeme ve sertifikalı ahşap yapı malzeme seçiminde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.