Kemik İliği Stroma Hücrelerinde DEK Geni İfadesi Değişikliğinin Sitokin Salgısına ve Multiple Miyelom Hücrelerinin Melphalan Hassasiyetine Etkisi

Abstract

DEK, hücre içinde büyük oranda kromatine bağlı olarak bulunan nükleer bir fosfoproteindir. DNA tamir mekanizması, DNA replikasyonu, mRNA kırpılması, transkripsiyonun düzenlenmesi, kromatin yapısının korunması gibi birçok hücresel süreçte görev alan DEK?in; melanom, hepatoselüler karsinom, glioblastom, retinoblastom ve mesane kanseri gibi birçok kanser türünde aşırı miktarda ifade edildiği tespit edilmiştir. DEK?in aşırı ekspresyonunun epitel kökenli tümör hücre hatlarında hücre farklılaşmasını baskılayarak proliferasyona sebep olduğu, DEK ekspresyonunun baskılanmasının ise apoptozu uyararak proliferasyonun baskılanmasına yol açtığı saptanmıştır. Son çalışmalarda, skuamoz hücreli baş ve boyun kanseri hücre hatlarında DEK ekspresyonundaki değişikliğin, immün sistemde rol alan önemli sinyal yolaklarındaki genlerin ekspresyonunu etkilediği bildirilmiştir. Normal ve kanserli plazma hücrelerinin gelişimi de dahil olmak üzere pek çok kan hücresinin gelişiminde kritik role sahip sitokinlerden birisi olan IL-6?da bu genler arasında bulunmaktadır. Ancak bizim bilgimiz dahilinde, DEK ekspresyonunda meydana gelen değişikliklerin, kemik iliği mikroçevresinde bulunan stroma hücrelerinin IL-6?nın da dahil olduğu sitokin salgısına etkisi olup olmadığını gösteren literatür bilgisi bulunmamaktadır. Yürütülen projemiz kapsamında, kemik iliği stroma hücrelerinde DEK ekspresyonunda meydana gelen artış ya da azalmanın başta IL-6 olmak üzere, kemik iliği stroma hücrelerindeki sitokin salgısına olan etkisi incelenmiştir. Aynı zamanda, DEK ekspresyonu modifiye edilmiş stroma hücrelerinin besiyeri ile kültür edilen MM hücrelerinin kemoterapi ilacı olan melphalana hassasiyetinin, IL-6?yı inhibe eden antikor varlığında ya da yokluğunda test edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda, DEK ifadesi modifiye edilmiş kemik iliği stroma hücre hattı olan HS5 hücrelerinde DEK ifadesi ile IL-6 ifadesi arasında protein düzeyinde pozitif korelasyon olduğu Western Blotting tekniği ile tespit edilmiştir. İmmün sistemde rol alan 105 sitokinin salgı profilinin incelendiği sitokin array çalışmaları sonucunda angiogenin, CXCL-10 ve YKL-40 proteinleri ile DEK ifadesi arasındaki pozitif korelasyon ortaya çıkarılmıştır. DEK ekspresyonu modifiye edilmiş HS5 hücreleri kullanılarak elde edilen besiyeri ile kültür edilen MM hücre hattı (U266 hücreleri), IL-6 antikoru varlığında ve yokluğunda melphalan ile muamele edilmiş ve U266 hücrelerinin melphalan hassasiyeti hücre canlılığı ve hücre döngüsü analizleri ile incelenmiştir. Elde edilen hücre canlılık yüzdeleri sonucunda artan melphalan dozu ile birlikte U266 hücre canlılığında düşüş yaşandığı gözlemlenmiş ancak U266 hücre canlılık oranlarında ve hücre döngüsünde DEK ifadesi arttırılmış ya da baskılanmış HS5 hücrelerinden elde edilen koşullandırılmış besiyeri etkisiyle belirgin bir değişiklik meydana gelmediği gözlenmiştir. Aynı zamanda kültür ortamındaki IL-6?nın nötralize edilmesinin hücre canlılığı ve hücre döngüsü üzerinde gözlemlenebilir bir etki yaratmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, HS5 hücrelerindeki DEK ifadesi değişikliklerinin hücrelerin sitokin salgı profilini etkilediğini göstermiş ve bu değişikliklerin kemik iliğinde bulunan diğer komşu hücreler üzerinde parakrin faktörler aracılığı ile etki edebileceği hipotezini güçlendirmiştir. Bu projeden elde edilen veriler yürütücünün doktora tezinin bir bölümünü oluşturacak olup, literatürde ilk defa kemik iliğinde DEK ekspresyonunda meydana gelen değişikliklerin kemik iliği mikroçevresinin biyolojisine ve MM hücrelerinin ilaç dirençliliğine olan etkisini aydınlatmaya yönelik bulgular elde etmeye olanak sağlamıştır