S. cerevisiae Hücrelerinde Protein Sentezini Seçici Olarak Baskılayan SESA Sisteminin Yeni Üyelerinin ve Hedef Proteinlerinin Belirlenmesi

Abstract

Saccharomyces cerevisiae çekirdek membranı, kromatin, integral ve çevresel zar proteinleri ile çekirdek poru kompleksi (NPC) ve maya sentrozomu (SPB) gibi büyük yapıları da içeren karmasık bir çekirdek zarı yapısının parçasıdır. SPB'nin çekirdek zarına yerlesmesi için gerekli olan MPS2, bir elzem gendir. Bu genin silinmesi, hücre döngüsünü durdurur ve hücre ölümüne yol açar. Bir süre önce, Smy2 proteininin MPS2 temel fonksiyonunu baskılayabildigini ve bu görev esnasında Eap1, Scp160, Asc1 ile isbirligi yaptıgını gösterdik ve bu dört proteinden olusan sisteme SESA (Smy2, Eap1, Scp160, Asc1) agı adını verdik. Ayrıntılı analizlerde SESA sisteminin, POM34 mRNA'sının translasyonunu baskıladıgını gösterdik. Kısaca SESA, maya sentrozomunun kendini esleyerek çekirdek zarına yerlesmesi hatalarını giderir ve bunu saglayabilmek için NPC yapısında bulunan Pom34 proteininin mRNA'sının translasyonunu seçici olarak baskılar (Sezen vd., 2009). SESA sistemi ile ilgili olarak bugüne kadar pek çok önemli nokta gün ısıgına çıkarılmıs olsa da, henüz aydınlanmamıs sorular mevcuttur. Sentrozom bölünmesinde hata oldugunda, bu bilgi SESA'ya nasıl iletilmektedir? SESA, POM34 mRNA'sının translasyonunu baskılarken, POM152 gibi aynı görevli mRNA'yı etkilememektedir. SESA hedef proteini olan Pom34'ün mRNA'sını nasıl seçmektedir? SESA sisteminin, Pom34 proteininin dısında sentezini inhibe ettigi baska protein var mıdır? Bu ve benzer soruları cevaplayabilmek ve SESA sisteminin bu görevlerde kilit öneme sahip üyelerini bulabilmek için tüm genom ölçeginde bir taramaya ihtiyaç duyulmustur. Bu çalısmada, böyle bir tarama sonucunda, SESA sisteminin POM34 mRNA'sı haricinde baska bir hedef mRNA'sının olmadıgı tespit edilmistir. Yine aynı yöntemle Dhh1 proteininin SESA sisteminin bir üyesi oldugu tespit edilmis ve bu proteinin translasyonun seçici olarak baskılanmasında görev aldıgı önerilmistir. Mitoz sırasında kromozomların dogru ayrımı, kanser ve diger hastalıklara yol açan genetik instabilite ve anöploidiyi önlemek için gereklidir. Bunun temel kosulu da sentrozomun hatasız bir sekilde kendini eslemesidir. SESA sistemi ile ilgili açıga çıkarılan bilgiler, sentrozom eslemesi ve translasyonun kontrolü arasında beklenmedik bir bag kurmustur.