Yüksek yapılarda deprem hasarları üzerinden performans seviyesine göre maliyet analizlerinin karşılaştırılması ve değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı; yüksek yapılarda birim maliyet ile bina yüksekliği arasındaki ilişkiyi tanımlamak ve aynı zamanda deprem performans seviyeleri bazında yapısal ve yapısal olmayan elemanların hasar tahminlerinin nasıl belirlendiğini irdelemektir. Literatürde bu konuda yapılmış çalışmaların yetersiz olduğu görülmekle beraber, bu çalışmaların birçoğu yükseklik maliyet ilişkisini iş grupları bazında detaylı bir şekilde incelememişlerdir. Bu çalışmada biri Avrupa öteki Anadolu yakasında, biri orta ölçekli, öteki daha üst bir standartta daha modern yapım teknikleri kullanılmış, ikisinin de taşıyıcı sistemi çekirdek perdeli çerçeveli sistem yapılmış, yükseklikleri 66 metre ile 187 metre arasında değişen iki binanın maliyet analizini ve bu analizin alt bileşenlerinin tutarlarının belirlenmesini, deprem sonrası binanın yapısal performansıyla beraber binada yapısal olmayan elemanların hasar dereceleri ile maliyet hesaplarının irdelenmesini sunmak amaçlanmıştır. Deprem sonrasında binaların nasıl hizmet vermeye devam edeceği bunların yatırımcıya nasıl ve ne şekilde yansıyacağı henüz tam anlamıyla üzerine eğilinmiş bir konu değildir. Yüksek yapılarda en küçük bir detayın bile ciddi maliyetler oluşturabileceği göz önünde bulundurulduğunda maliyet analizlerinin yapılması ciddi bir önem arz etmektedir. Ama daha da önemlisi yapılan bu yatırımların nasıl korunacağı ve olası bir afet sonrasında geri toparlanmanın zaman ve maliyet açısından bedelleri, yapıda ciddi tedbirlerin daha en başında alınması gerektiğini gözler önüne sermektedir. Zira mimari ve mekanik bileşenler bir binanın mülk zararlarının %60-70'inden fazlasını oluşturabilir. Kayıp giderleri ve iş kesintisi maliyetleri binanın değerini aşabilir. İki yapının da farklı kulvarlarda fakat yüksek yapı olarak seçilmesinin nedeni, taşıyıcı sistem kurma, projelendirme ve diğer bileşenlerin bina maliyetine etkisinin yüksek yapılarda daha net görülebilecek olmasıdır. FEMA P58 metodolojisinin arka plan belgeleri olarak sunduğu kırılganlık eğrilerinden yararlanılarak bazı yapı bileşenleri bazında hasar görme yüzde tahminleri, farklı deprem seviyeleri altında irdelenerek yeni nesil yöntemlerde yapının her bir parçasının nasıl davranacağının haritası çıkarılabilecektir. Ayrıca hasar gören bileşenlerinde tekrar yapım maliyetlerinin incelenmiş ve karşılaştırılmıştır.

The aim of this study is; to define the relationship between unit cost and building height in high-rise buildings and also to examine how damage estimates of structural and non-structural elements are determined on the basis of earthquake performance levels. Although it is seen that the studies on this subject are insufficient in the literature, most of these studies did not examine the height-cost relationship in detail on the basis of work group. In this study, one was built in Istanbul on the European side and the other on the Anatolian side, one was built with the logic of medium-scale mass housing, the other was built with a higher standard of more modern construction techniques, the carrier system of both was made of a core curtain framed system, medium-storey and high-rise, heights 66 Cost analysis of two buildings between meters and 187 meters and As sub-components of this analysis, it is aimed to determine the amounts on a group basis, and then to present the structural performance of the building after the earthquake, as well as the examination and grading of the non-structural elements in the building and cost calculations required for the building to serve. But more importantly, how to protect these investments and the cost of recovery after a possible disaster in terms of time and cost reveal that serious measures should be taken at the very beginning. Because architectural and mechanical components can account for more than 60-70% of a building's property damage. Lost expenses and downtime costs can exceed the value of the building. The reason why both buildings are in different lanes but as high-rise buildings, is that the effect of structural system establishment and construction items, can be seen more clearly in high buildings. Following these studies, using the vulnerability curves provided as background documents by the FEMA P58 methodology, the damage percentage estimates on the basis of some building components were examined under different earthquake levels, and it was tried to map how of how each part of the building will behave in new generation methods can be drawn. In addition, the rebuilding costs of damaged components were examined and compared.