ENDÜSTRİ 4.0 ÇERÇEVESİNDE FİRMALARIN ORGANİZASYON YAPILARININ İNSAN KAYNAKLARI ROLLERİNE ETKİSİ

Abstract

Almanya’nın 2011 yılında bir proje olarak Dördüncü Sanayi Devrimi biçimindetanımladığı Endüstri 4.0 kavramı, bugünün dünyasında ürün üretimi ve hizmetsunumunda kullanılan tüm dijital teknolojileri kapsamaktadır. Başta üretim sistem, teknikve süreçlerini tamamiyle değiştiren ve tüm dünyadaki ülkelerin farklı aşamalarla geçişsağlamaya çalıştığı Endüstri 4.0, birçok teknolojik yenilikle birlikte birçok avantajıberaberinde getirmektedir. Tüm bu değişim, dönüşüm ve gelişmeler sadece teknoloji değilaynı zamanda kültürel değişimi de ortaya çıkarmaktadır. Ülkelerin gelişmişlik düzeylerisıralamasında başat yeri ve önemi olan bu kavramın etkin, etkili ve verimli olarakuygulanması gerekliliği gün geçtikçe daha çok öne çıkmaktadır. Bu nedenle Endüstri 4.0’aayak uydurmak, bu konuda devlet politikalarının geliştirilmesi, üniversitelerde, kamuda,özel sektörde ve sivil toplum kuruluşlarında farkındalığın artırılması ve yeni nesil üretimmodellerinin özendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı firmalarınorganizasyon yapısı ve insan kaynakları yapı ve uygulamalarını Endüstri 4.0 bağlamındaincelenmektir. Bu değerlendirme kapsamında gerçekleştirilen literatür taramasındaEndüstri 4.0 kavramı, organizasyon yapısı değişkeni ve insan kaynakları rolleri değişkenibağlamında kavramsal altyapı açıklanmıştır. Bununla birlikte, bu değişkenler ile oluşturulanaraştırma modeli firmalar üzerinde gerçekleştirilen uygulama ile ölçümlenmiştir.Araştırmanın örneklemini, otomotiv sektöründe, İstanbul ve Kocaeli bölgesinde faaliyetgösteren, Endüstri 4.0 kriterlerine uygun özelliklere sahip dört farklı menşeili firmadaçalışan 147 personelden oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan farklı firmaların menşei veörgüt yapıları arasındaki ilişki de incelenmiştir. Çalışma sonucunda Endüstri 4.0 uygulayanfirmalarda organik örgüt yapılarının yanı sıra merkezi yapıların da insan kaynaklarırollerine pozitif etkilerinin olduğu görülmüştür. Bununla birlikte merkezi yapıya sahipörgütlerde, insan kaynakları rollerinden, stratejik ortak rolü, idari uzman rolüne pozitif veçalışan şampiyonu rolüne negatif anlamlı etkisi olduğu ve mekanik/bürokratik yapıya sahipörgütlerde, insan kaynakları rollerinden çalışan şampiyonu rolünün negatif anlamlı etkisitespit edilmiştir.