Coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla heyelan risk analizi: Fındıklı (Rize) örneği

Abstract

Ülkemizin en fazla yağış alan ve engebeli bölgelerinden biri olan Karadeniz Bölgesi'nde en çok can ve mal kaybına neden olan doğal afet heyelandır. Bu kayıpların en aza indirilmesi için potansiyel heyalan alanlarının belirlenmesi ve bu alanlara ilişkin gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir. Bu kapsamda heyelan duyarlılık analizlerinin yapılması; kayıpların azaltılmasında, sosyal yaşamın verimli yürütülmesinde ve mühendislik projeleri planlamalarında kolaylıklar sağlamaktadır. Bu çalısmada, Rize ili, Fındıklı İlçe sınırlarında heyelan duyarlılık (tehlike) haritasının oluşturulması ve Rize İl Özel İdaresi yetki alanı içerisinde belirlenen unsurlara ilişkin zarar görebilirlik ve risk analizleri, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknikleri bulanık mantık teknikleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada heyelana etki eden topoğrafya, toprak, arazi kullanımı, jeoloji, akarsu, idari sınır, yol, yol sanat yapısı ve duvar yapı verileri kullanılmıştır. Bu veriler ilgili kamu kurumlarından temin edilmiş ve coğrafi veriler uygun topolojik yapıda düzenlenmiştir. Oluşturulan heyelan duyarlılık haritasının güvenirliliğinin test etmek amacıyla heyelan envanter haritası ve heyelan duyarlılık haritası karşılaştırılmıştır. Üretilen heyelan duyarlılık haritasının kontrolü ile çok yüksek ve yüksek derecede duyarlı bölgeler bazında toplamda % 81 doğruluk olduğu tespit edilmiştir. Zarar görebilirlik ve risk analizi unsurları olarak, Rize İl Özel İdaresi yetki alanı içerisinde yer alan yol envanteri verileri, yol sanat yapı ve duvar yapı verileri belirlenmiş ve değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir.

Landslides are the most common type of natural disaster that leads to loss of life and property in the Black Sea Region which is one of the regions receiving a great deal of rain and which is the roughest one in our country. Potential landslide areas should be defined and necessary precautions should be taken for these areas are the necessary to minimize these losses. According to that, analyzing landslide susceptibility provides conveniences for minimizing the loses, waging the social life efficiently and planning the engineering projects. In this study, preparing the landslide susceptibility map and vulnerability and risk analysis about the defined elements in Rize Provincial Public Authority, in Fındıklı (Rize), are performed by using Geographic Information Systems (GIS) techniques and Fuzzy Logic method. Data of topography, land use, geology, stream, administrative border, roads, road structures and wall structures were used in this study. These data sets were taken from different public institutions and the data sets were arranged in the appropriate topological structure. In order to test the reliability of the hazard susceptibility maps, the hazard inventory map and the hazard susceptibility map were examined. The accuracy of the hazard susceptibility map was calculated 81 percent in the areas, so high and high degree susceptibility areas. As the factor of vulnerability and risk analysis; the road inventory, the road structure, and the wall structure datasets in Rize Provincial Public Authority were defined and evaluated.