Floresans Tanımlama ve Fotodinamik Terapi Amaçlı Suda Çözünebilen Ftalosiyanin Bileşikleri

Abstract

Fotodinamik terapi (PDT); fotoalgılayıcı (fotosensitizer) adı verilen ısıga duyarlı madde, uygun ısık ve moleküler oksijenin fotokimyasal etkilesimi sonucu meydana gelen ve kanser tedavisinde hızla gelisen bir yöntemdir. PDT?nin basarılı sonuçlar vermesi fotosensitizerin kimyasal yapısına, fotofiziksel ve fotokimyasal özelliklerine, hedef patojenik dokulara alımına ve hücre içi yerlesmesine baglıdır. Bilinen ilk PDT amaçlı kullanılan bilesikler metalsiz tetrapiroller (porfirinler ve türevleri) dir. Günümüzde porfirin benzeri çesitli bilesikler kanserin fotodinamik terapisi için klinik olarak onaylanmıstır. Bununla birlikte, Photofrin ve Visudyne gibi mevcut kullanılan bazı ilaçların UV bölgesinde siddetli sogurma yapmaları ve görünür bölgede düsük siddetli absorpsiyona sahip olmaları gibi dezavantajları vardır. Porfirin türevi fotosensitizerlerin uzun süreli deri zehirlenmesi ve zaralı hücrelere karsı seçiciliginin yetersiz olması gibi yetersizlikleri nedeniyle PDT algılayıcılar alanında daha ileri çalısmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Ftalosiyaninler kimyasal modifikasyona elverisli yapıya sahip tetraizoindolin bilesikleridir. Ikinci nesil fotosensitizerler olarak bilinen ftalosiyaninler (Pc) uzun dalgaboyunda siddetli ısık absorpsiyonu (670-720 nm) yapmaları ve yüksek singlet oksijen kuantum verimine sahip olmaları nedeniyle PDT için oldukça uygun bilesiklerdir. Fotosensitizerlerin dizaynındaki yeni egilimler kanserin teshisini ve fotodinamik terapisini birlikte saglayabilen hücre hedefli çok fonksiyonlu fotosensitizerlerin hazırlanmasını içermektedir. Bu proje merkez metal iyonu ile koordine edilmis pozitif yüklü fonsiyonel guplara sahip aksiyel olarak sübstitüe edilmis silisyum(IV) ftalosiyanin fotosensitizerleri sentezlenmistir. Bunun yanısıra kanser hücrelerinin teshisi ve PDT yöntemi ile tedavisi amacıyla aksiyel substituent olarak kanser hücrelerine spesifik peptid grupları seçilmistir. Proje kapsamında elde edilen yeni silisyum(IV) ftalosiyanin fotosensitizerlerinin floresans yöntemi ile kanser hücrelerinin teshisi ve fotodinamik terapi yöntemi ile de tedavisi amaçlanmıstır. Bu proje kapsamında hedeflenen silisyum ftalosiyanin bilesiklerinin sentezi ve yapı aydınlatma çalısmaları ile bu bilesiklerin PDT aktivitelerinin belirlenmesi amacıyla fotofiziksel ve fotokimyasal ölçümleri yapılmıstır. Daha sonra bu bilesiklerin in vitro hücre çalısmaları yapılarak hücre ortamında kanser hücrelerine karsı aktiviteleri belirlenmistir.