Belirsizlik dönemlerinde kurumsal sürdürülebilirliğin finansal performans üzerindeki etkisi: BİST'te bir uygulama

Abstract

Bu çalışma, kurumsal sürdürülebilirliğin firmaların finansal performansı üzerindeki etkisini ve bu ilişkinin ekonomik belirsizlik dönemlerinde nasıl değiştiğini incelemektedir. Günümüzün yoğun rekabet ortamında işletmeler yalnızca finansal sonuçlara odaklanmakla yetinememekte, çevresel ve sosyal etkilerini de yönetmek zorunda kalmaktadır. Kurumsal sürdürülebilirlik yaklaşımı, firmaların uzun vadeli değer yaratma kapasitesini güçlendiren, paydaş güvenini artıran ve kriz dönemlerinde dayanıklılığı destekleyen stratejik bir çerçeve sunmaktadır. Ancak sürdürülebilirlik uygulamalarının finansal performans üzerindeki etkisinin her koşulda aynı yönde ve aynı güçte ortaya çıkmadığı bilinmektedir. Özellikle ekonomik dalgalanmaların yoğun olduğu dönemlerde bu ilişkinin dinamikleri daha karmaşık hale gelebilmektedir. Bu kapsamda çalışma, Türkiye'de Borsa İstanbul'da işlem gören ve finans sektörü dışında faaliyet gösteren 84 firmanın 2010–2022 dönemine ait verilerini analiz etmektedir. Kurumsal sürdürülebilirlik performansı, çevresel, sosyal ve yönetişim bileşenlerini içeren ESG skoru aracılığıyla ölçülmüş, finansal performans göstergesi olarak varlık kârlılığı kullanılmıştır. Çalışmanın özgünlüğünü oluşturan belirsizlik dönemlerinin etkisini ölçmek için, Türkiye ekonomisinde önemli dalgalanmalara işaret eden 2022 yüksek enflasyon krizi, 2020 COVID-19 pandemisi, 2015 genel seçimleri sonrası oluşan politik belirsizlik ve 2010-2013 Avrupa borç krizi dönemleri için kukla değişkenler oluşturulmuştur. Bu değişkenlerin ESG performansı ile etkileşimleri de modele eklenerek, sürdürülebilirliğin kriz anlarındaki moderatör rolü test edilmiştir. Modelde ayrıca firma büyüklüğü, kaldıraç oranı, likidite, varlık yapısı, sermaye ve Ar-Ge yatırımları gibi literatürde performansı etkilediği bilinen değişkenler kontrol değişkeni olarak kullanılmıştır. Analizler sonucunda modelde değişen varyans ve yatay kesitsel bağımlılık gibi ekonometrik sorunlar tespit edildiği için, bu sorunların üstesinden gelerek daha güvenilir ve tutarlı sonuçlar elde etmek amacıyla Driscoll-Kraay (DK) dirençli standart hata tahmincisi metodolojisine başvurulmuştur. Bulgular, kriz dönemlerinin firma kârlılığını düşürdüğünü gösterirken, sürdürülebilirlik performansı yüksek firmaların bu olumsuz etkilerden daha sınırlı şekilde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, kurumsal sürdürülebilirliğin yalnızca etik veya sosyal bir zorunluluk değil, aynı zamanda belirsizlik dönemlerinde finansal istikrarı güçlendiren stratejik bir yatırım olduğunu göstermektedir. Çalışma, sürdürülebilirlik uygulamalarının firmalar için uzun vadeli rekabet avantajı ve dayanıklılık kaynağı sunduğunu ortaya koyarak literatüre katkı sağlamaktadır.This study examines the impact of corporate sustainability on firms' financial performance and explores how this relationship changes during periods of economic uncertainty. In today's highly competitive environment, companies can no longer focus solely on financial outcomes but must also manage their environmental and social impacts. The corporate sustainability approach provides a strategic framework that strengthens long-term value creation capacity, enhances stakeholder trust, and supports organizational resilience during crises. However, the effect of sustainability practices on financial performance does not always emerge in the same direction or with the same intensity, and the dynamics of this relationship can become more complex during periods of economic turbulence. Within this context, the study analyzes data from 84 non-financial firms listed on Borsa Istanbul for the period 2010–2022. Corporate sustainability performance is measured through an ESG score capturing environmental, social, and governance components, while return on assets is used as the indicator of financial performance. To capture the effects of uncertainty, dummy variables are constructed for major episodes of economic volatility in Türkiye: the high-inflation crisis of 2022, the COVID-19 pandemic in 2020, the political uncertainty following the 2015 general elections, and the European debt crisis of 2010–2013. Interaction terms between these variables and ESG performance are included to test the moderating role of sustainability during crisis periods. The model also incorporates firm size, leverage, liquidity, asset structure, capital investment, and R&D expenditures as control variables. Since the analyses revealed econometric issues such as heteroskedasticity and cross-sectional dependence, the Driscoll-Kraay robust standard error estimator was employed to obtain more reliable results. The findings indicate that crisis periods reduce firm profitability, while firms with higher sustainability performance are less adversely affected. These results suggest that corporate sustainability is not only an ethical or social obligation but also a strategic investment that enhances financial stability during uncertainty. The study contributes to the literature by demonstrating that sustainability practices provide firms with long-term competitive advantage and resilience.