Kariyer çevikliğinin sürdürülebilir kariyer üzerine etkilerinin incelenmesi

Abstract

Son yıllarda çalışma biçimlerindeki değişimler, yapay zekâ uygulamalarının artışı ve Covid-19 gibi uzun süreli pandemi koşulları, sürdürülebilir kariyer kavramının daha fazla gündeme gelmesine neden olmuştur. Bu bağlamda, çalışanların uzun vadeli istihdam edilebilirlik durumları, sürdürülebilir kariyerin tartışılmasına ve araştırılmasına zemin hazırlamaktadır. Bu çalışmada; sürdürülebilir kariyer, kariyer çevikliği, iş yetkinliği ve lider-üye etkileşimi değişkenleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla Gizli Sınıf Analizi (GSA) yönteminden yararlanılmıştır. Kariyer sürdürülebilirliği yalnızca istihdam edilme hissini değil, aynı zamanda bireylerin kariyer ve kişisel gelişim fırsatlarına erişim yoluyla istihdam edilebilirliklerini sürdürme duygusunu da kapsamaktadır. Literatürde yer alan kariyer sürdürülebilirliği çalışmaları genellikle istihdam edilme ve yeniden istihdam edilme faktörlerine odaklanırken, bazı çalışmalar kariyer ilerlemesinin başarısına olan katkıları incelemiştir. Bu araştırmada ise özellikle kariyer çevikliğinin sürdürülebilir kariyer üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırma kapsamında anket yöntemiyle 582 kişiden veri toplanmıştır. Bu çalışmanın amacı, sürdürülebilir kariyer yolculuklarında motivasyonel profilleri belirlemek için ortaya çıkan gizli sınıf (latent class) yöntemlerini kullanarak, sürdürülebilir kariyer uygulamalarına katılım, iş yetkinliklerinin geliştirilmesi ve kullanılması (insan sermayesi gelişiminin temel bir göstergesi) ile lider-üye etkileşimi arasında çok düzeyli bir şema aracılığıyla inceleme yapmaktır. Gizli sınıf analizi kullanılarak, bireylerin sürdürülebilirlik değerlerini kariyer kararlarına nasıl uyarlayabildiğini ve bu değerlere nasıl bağ kurabildiğini yansıtan farklı motivasyonel profil türleri belirlenmiştir. Sonuçlar, örtük sınıflar arasında önemli pratik farklar olduğunu ortaya koymakta; bazı gruplarda daha yüksek kariyer uyum yeteneği ve sürdürülebilirlik ilkeleriyle daha fazla uyum bulunduğunu göstermektedir. Bu farklılıklar, içsel motivasyonun, uyum yeteneğinin ve sektöre bağlı unsurların sürdürülebilir kariyer bağlılığını yönlendirdiğini, bu bağlılığın ise seçilen meslekte uzun vadeli memnuniyeti sağlaması gerektiğini vurgulamaktadır.Bu araştırma, kariyer sürdürülebilirliğinin değerlendirilmesinde mevcut olan çeşitliliği ortaya koymakta ve kavramın anlam çerçevesinde süregelen kavramsal muğlaklık ile yorum farklılıklarının giderilmesine katkı sağlamaktadır.. Pratik öneri olarak, şirketlerin sektör düzeyinde kariyer uyum yeteneğini (hazırlık durumunu) artırmaya yönelik programlar sunması ve çalışanların sürdürülebilir kariyerler inşa etmelerine yardımcı olması gerektiği belirtilmektedir. Bu çalışma, kurumların daha dirençli, iş ortamlarında daha yüksek iyi oluş düzeyi sağlayan ve uzun ömürlü olmalarını hedefleyen katılımcı içerik üretiminin önemine dikkat çekmektedir.In recent years, changes in working patterns, the rise of artificial intelligence applications, and prolonged pandemic conditions such as Covid-19 have brought the concept of sustainable careers to the forefront. In this context, the long-term employability of workers has laid the groundwork for the discussion and investigation of sustainable career development. This study employs Latent Class Analysis (LCA) to examine the relationships among sustainable career, career agility, job craftiness, and leader-member exchange. Sustainable careers are understood not only as the sense of being employed but also as the ability to maintain employability through access to career and personal development opportunities. While previous studies on sustainable careers in the literature have generally focused on factors such as employment and reemployment, others have explored contributions to career progression and success. This research specifically investigates the impact of career agility on sustainable careers. Data were collected from 582 participants through a survey method. Using Latent Class Analysis (LCA), different motivational profile types reflecting both principle-based and adaptive structures in the way individuals relate their sustainability values to career decisions were identified. The findings indicate that there are significant practical differences among latent classes. In certain classes, a higher degree of career adaptability and stronger alignment with sustainability principles were observed. These differences reveal that intrinsic motivation, adaptability, and sector-specific factors are key drivers of participation in sustainable careers and support individuals in achieving long-term satisfaction and commitment in their chosen professions. This study reveals the existing diversity in the evaluation of sustainable careers and contributes to reducing the conceptual ambiguity and interpretative differences surrounding the term. Based on the findings, various recommendations are presented for researchers, employees, and managers.