Sürdürülebilir cephe malzemesi seçimine yönelik bir kontrol listesi önerisi

Abstract

Dış ortam ve iç ortam arasında en fazla etkileşim hacmine sahip yapı bileşenlerinden biri olan bina cephelerinde, sürdürülebilir malzeme seçimi diğer yapı bileşenlerine göre, çevresel etki, enerji verimliliği ve teknik performans değerlendirmesi açısından önemli bir strateji olarak ön plana çıkmaktadır. Ancak bu konuyla ilgili Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmaların eksikliği ve ilgili yönetmeliklerin bulunmaması sebebiyle, mimar ve mühendisler tarafından sürdürülebilir cephe malzemesi seçimi ihmal edilebilen bir konu olabilmektedir. Bu amaçla, bu çalışmada ilk olarak mimar ve mühendisler için, yapıların ve yapı malzemelerinin çevresel sürdürülebilirliği, yeşil bina sertifikasyon sistemleri ve yeşil malzeme etiketleri ile alakalı teorik bir çerçeve sunulduktan sonra, sürdürülebilir cephe malzemesi seçimi sırasında faydalanabilecekleri bir kontrol listesinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda belirlenen ulusal ve uluslararası veri tabanlarında, "sürdürülebilirlik (sustainability)", "cephe (facade)" ve "yapı malzemeleri (building materials)" anahtar kelimeleri ile literatür taraması yapılarak belirlenen toplam 52 adet bilimsel çalışma meta analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve bu bilimsel çalışmalardan kontrol listesini oluşturacak sürdürülebilir cephe malzemesi seçim kriterlerinin ana kategori ve ölçütleri tespit edilmiştir. Tarama sonucu, "hammadde verimliliği", "enerji verimliliği", "su verimliliği", "ekolojik etkiler" ve "teknik performans" olmak üzere toplam 5 ana kategori altında toplam 36 adet ölçüt belirlenmiş, her bir ölçütün, hangi bilimsel çalışma ya da çalışmalardan elde edildiği ve bilimsel çalışmalardaki sıklık analizi hesaplanarak, elde edilen verilere göre önem dereceleri tespit edilmiştir. Çalışmada, cephe malzemelerinin seçiminde sürdürülebilirliğin çevresel boyutu değerlendirilerek, "hatırlatma" işlevi gören bir kontrol listesi oluşturulmuştur. Hazırlanan kontrol listesi ile yapıların proje aşamalarındaki sürdürülebilir cephe malzemesi seçimi sürecinde ortaya çıkan belirsizlik giderilerek, seçim kriterlerine göre sistematik bir şekilde en uygun malzeme tercihi yapılabilmektedir.In building facades, which is one of the building components with the highest interaction volume between the exterior and interior environment, the selection of sustainable materials comes to the forefront as an important strategy in terms of environmental impact, energy efficiency and technical performance evaluation compared to other building components. However, due to the lack of scientific studies on this subject in Turkey and the lack of relevant regulations, the selection of sustainable facade materials by architects and engineers can be a neglected issue. For this purpose, in this study, after first presenting a theoretical framework for the environmental sustainability of buildings and building materials, green building certification systems and green material labels, it is aimed to develop a checklist that they can benefit from during the selection of sustainable facade materials. In this context, a total of 52 scientific studies, which were determined by searching the literature with the keywords "sustainability", "facade" and "building materials" in the national and international databases determined in this context, were analyzed by meta-analysis method. The main categories and criteria of sustainable facade material selection criteria, which will form the checklist from these scientific studies, have been determined. As a result of the screening, a total of 36 criteria were determined under 5 main categories as "raw material efficiency", "energy efficiency", "water efficiency", "ecological effects" and "technical performance". The importance levels were determined according to the obtained data by calculating the frequency analysis in scientific studies. In the study, a checklist that serves as a "reminder" was created by evaluating the environmental dimension of sustainability in the selection of facade materials. With the prepared checklist, the uncertainty that arises during the sustainable facade material selection process in the project stages of the buildings is eliminated, and the most suitable material can be selected systematically according to the selection criteria.