Kamu işletmelerinde ar-ge proje yönetim modelinin geliştirilmesi: Karşılaştırmalı vaka analizi

Abstract

Bu tez çalışmasında, kamu ve özel sektörde yürütülen Ar-Ge projelerinin yönetim süreçleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırmanın amacı, proje yaşam döngüsünün beş temel aşaması olan başlatma, planlama, uygulama, izleme-denetim ve kapanış süreçlerinin sektörel farklılıklarını ortaya koymak ve bu farklılıkların proje yönetimi performansına etkilerini değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, keşfedici bir yaklaşımla çoklu örnek olay incelemesi (multiple case study) stratejisi uygulanmıştır. Çalışma kapsamında kamu sektöründen C şirketinin iki Ar-Ge projesi, özel sektörden ise iki farklı kurumda yürütülen projeler örneklem olarak seçilmiştir. Veriler proje dokümanları, katılımcı gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış; tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, kamu sektörünün yüksek bürokratik yapı, sınırlı kaynak esnekliği ve standart raporlamaya dayalı performans ölçüm sistemleri ile karakterize olduğunu; özel sektörün ise daha çevik, yenilikçi, ticarileştirme odaklı ve müşteri taleplerine hızlı cevap verebilen bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Başlatma aşamasında kamu projeleri daha çok iç paydaş önerilerine ve üst yönetim taleplerine dayanırken, özel sektörde müşteri talepleri ve pazar odaklı vizyon öne çıkmaktadır. Planlama süreçlerinde kamu kurumlarının merkezi ve prosedürel yapısı dikkat çekerken, özel sektör daha esnek planlama araçları ve yazılım tabanlı çözümler kullanmaktadır. Uygulama aşamasında özel sektörün kaynak tahsisi, dış kaynak kullanımı ve karar alma hızında belirgin üstünlük sağladığı gözlemlenmiştir. İzleme-denetim aşamasında kamu projelerinde düşük raporlama sıklığı ve sınırlı performans göstergeleri dikkat çekerken, özel sektörün KPI temelli sıkı izleme kültürü öne çıkmıştır. Kapanış aşamasında ise kamu projeleri sosyal etki ve kurumsal sürdürülebilirliği öncelemekte, özel sektör ise maliyet, kârlılık ve rekabet avantajına odaklanmaktadır. Araştırma, kamu ve özel sektör proje yönetimi yapılarını literatürdeki bulgularla karşılaştırmalı olarak değerlendirmekte, sektöre özgü yönetimsel farklılıkların daha etkin proje yönetimi stratejileri geliştirilmesinde dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.In this thesis, the management processes of R&D projects carried out in the public and private sectors were examined comparatively. The aim of the research is to identify the sectoral differences in the five main stages of the project life cycle—initiation, planning, implementation, monitoring-control, and closure—and to evaluate the impact of these differences on project management performance. To this end, a qualitative research method was adopted, applying a multiple case study strategy with an exploratory approach. Within the scope of the study, two R&D projects from Company C in the public sector and two projects from different institutions in the private sector were selected as samples. Data were collected through project documents, participant observation, and semi-structured interviews, and analysed using thematic analysis. The findings indicate that the public sector is characterised by a high level of bureaucracy, limited resource flexibility, and performance measurement systems based on standard reporting, whereas the private sector is more agile, innovative, commercialisation-oriented, and responsive to customer demands. In the initiation phase, public projects are mainly based on internal stakeholder proposals and top management requests, while in the private sector, customer needs and market-oriented visions take precedence. In the planning stage, public institutions are marked by a centralised and procedural structure, whereas the private sector employs more flexible planning tools and software-based solutions. In the implementation stage, the private sector demonstrates clear superiority in resource allocation, outsourcing, and decision-making speed. In the monitoring-control phase, public projects exhibit low reporting frequency and limited performance indicators, while the private sector maintains a strict KPI-based monitoring culture. In the closure stage, public projects prioritise social impact and corporate sustainability, while the private sector focuses on cost, profitability, and competitive advantage. The research compares public and private sector project management structures with findings from the literature, revealing that sector-specific managerial differences should be taken into account in developing more effective project management strategies.