Mevcut betonarme binaların deprem risklerinin hızlı değerlendirme yöntemleri ile belirlenmesi ve RYTEİE-2019 ile karşılaştırılması

Abstract

Ülkemiz aktif bir deprem kuşağı üzerinde yer almaktadır. Mevcut bina stokumuzun büyük bir kısmının yıkıcı depremler etkisi altında yetersiz kapasiteye sahip olduğu bir gerçektir. Bu nedenle ülkemizdeki mevcut binaların deprem risklerini hızlıca belirlemek amacıyla 2013 yılında Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslar (RYTEİE) yürürlüğe girmiştir. Mevcut yapıları hızlı bir şekilde riskli/risksiz olarak ayırt edebilmeyi sağlayan bu yöntem, 2018 yılında yürürlüğe giren Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği sonrasında revize edilerek, 2019 yılında son halini almıştır. Bu çalışmada mevcut yapı stokumuzun genel özelliklerini yansıttığı düşünülen bir yapı grubu, İstanbul İli Kağıthane İlçesi Emniyetevler Mahallesi'nde bulunan yapı stoku içerisinden seçilmiştir. Araştırma kapsamında 100 adet mevcut betonarme yapı ilk aşamada hızlı değerlendirme yöntemlerinden sokak taraması olarak nitelendirilen RYTEİE-2019, FEMA P-154, Sucuoğlu ve Yazgan Aşama 1, (2003) ve Aydınoğlu, (2003) yöntemleri ile incelenmiştir. İkinci aşamada 50 adet mevcut betonarme yapı, literatürde sıklıkla kullanılmakta olan hızlı değerlendirme yöntemlerinden birinci derece değerlendirme yöntemleri olarak nitelendirilen Yakut Yöntemi, (2004) ve Sucuoğlu ve Yazgan Aşama 2 Yöntemi, (2003) kullanılarak yapı stokunun risk değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde mevcut yapı stoku içerisinden seçilen 6 adet yapı RYTEİE-2019'da yer alan detaylı değerlendirme yöntemi ile incelenmiştir. Değerlendirme aşamasında yapıların bulunduğu deprem bölgesi, zemin etkisi, yapı taşıyıcı sistemi, yapıların kat sayısı ve yapısal düzensizlikleri gibi unsurlar göz önüne alınmış, kullanılan sokak taraması ve hızlı değerlendirme yöntemlerinden elde edilen yapısal skorlar karşılaştırılmıştır. Yapılan bu çalışma ile mevcut hızlı değerlendirme yöntemlerinin birbirleri ile uyumluluğu belirlenirken yapıların deprem risklerinin ne kadar doğru tespit edebildiği de gözlemlenerek bu yöntemlerin ülkemizde de kullanılabilirliği araştırılmıştır.Turkey is located on an active earthquake zone. It is a fact that a great amount of our existing building stock has insufficient capacity under the effect of devastating earthquakes. Therefore, the Principles for the Determination of Buildings Under Seismic Risk (RYTEİE) released in 2019. In this study, an ensemble of buildings is selected from the building stock in Istanbul Province. Firstly, 100 buildings were examined with the methods of RYTEIE-2019, FEMA P-154, Sucuoğlu and Yazgan Phase 1 and Aydınoğlu, which are described as street survey, which is one of the rapid evaluation methods at the first stage. Secondly, risk assessments of the building stock were made by using 50 existing reinforced concrete structures, Yakut Method and Sucuoğlu and Yazgan Stage 2 Method, which are described as first-degree evaluation methods, which are among the rapid evaluation methods frequently used in the literature. In the last part of the study, 6 buildings were examined with the detailed evaluation method in RYTEIE-2019. An evaluation is performed by considering the earthquake zone where the structures were located, the site effect, the building structural system, the number of stories and the structural irregularities of the buildings, and finally the structural scores obtained from the rapid assessment methods used are compared. Consequently, with this study, while determining the compatibility of the existing rapid assessment methods with each other, the usability of these methods in our country was also investigated by observing how accurately the earthquake risks of the buildings could be determined.