Kilit ve anahtarların matematiksel modellemesi

Abstract

ÖZETKİLİT VE ANAHTARLARIN MATEMATİKSEL MODELLEMESİSARAÇOĞLU, SemraDoktora Tezi, Matematik Anabilim DalıTez Danışmanı: Prof. Dr. Bülent KARAKAŞŞubat 2007, 102 sayfaKilit-anahtar ikilisi, tarihsel olarak fazla ele alınmış bir konu değildir. Az sayıdaki eserler ise genelolarak sanat, ülke, çilingir açısından kilit ve anahtar üzerine yazılıdır. Örneğin, Development and Distribution ofPrimitive Locks and Keys, The Complete Book of Locks and Locksmithing ve Locksmithing, bu konuda yazılıeserlerden bazılarıdır. Türkiye'de bu konuda yazılı eser bulunmamaktadır. Konuyla ilgili çok az sayıdakiyayınlardan biri, 30-31 Ekim 2006'da, Isparta'da yapılan Türk Bilim ve Teknoloji Tarihi Kongresi'nde sunulan?Antik Dönem, Ortaçağ ve Günümüzde Kilit ve Anahtar? adlı makaledir.Kilit ve anahtar kavramları mekanik ve/ veya kinematik açıdan akademik düzeyde incelenmemiştir. Buçalışmada, kilit-anahtar ikilisi kinematik açıdan incelendi. Bu ikili hareketi yapan ve hareketi yaptıran olarak elealındı. Kilitte hareket eden kısmın hareketli sistemi de çağrıştıracak biçimde bir notasyonla K ve hareket ettiricide A ile gösterildi. Bir kilit-anahtar sisteminde, (K, A) ikilisi,(K, A) = (Hareketlinin yaptığı hareket, hareket ettirenin yaptığı hareket)olarak ele alınır. Örneğin,(K, A) = (H1, H2)ifadesinin açılımı, ?mandal öteleme hareketi yapar, hareket ettirici de öteleme hareketi yapar? dır. Ayrıcaçalışmada, şifreli kilitler bölümünde şifre matrisi kavramı tanımlandı.ABSTRACTMATHEMATICAL MODELLING OF LOCKS AND KEYSSARAÇOĞLU, SemraMsc, MathematicsSupervisor: Prof. Dr. Bülent KARAKAŞFebruary 2007, 102 pagesLock and key duality isn?t a subject that has been historically dealt with sufficiently. Other few worksare generally written on locks and keys in terms of art, country and locksmiths. For instance, ?Development andDistribution of Primitive Locks and Keys, The Complete Book of Locks and Locksmithing and Locksmithing?are some of the works written on this topic. There are some written works on this topic in Turkey. The article onthe topic is the one named ?Lock and Key in Ancient Times, Middle Age and Today? presented in The Historyof Turkish Science and Technology Congress held in Isparta on 30th-31st. Oct. 2006.Lock and key terms have not been academically studied in terms of mechanics and/ or kinematics. Inthis study, lock and key duality has been studied in terms of kinematics. This duality has been taken up as gettinginto action and putting into action. The moving part of the lock was shown with K recalling the moving systemand activating part was shown with A. (K, A) duality is taken up as:(K, A) = (The movement done by the moving part, the movement done by the activator of the movingpart)For example, the explanation of the expression (K, A) = (H1, H2) is ?the tumbler does the pushing actionand so the activator does the motion?. Moreover, in this study, the term of code matrix was described in thecombination locks` chapter.Key words: Code matrix, Key, Kinematics, Lock, Motion, Rotation.iii