Neoliberalizmin kentsel mekana yansımasının incelenmesi: SEKA kültür havzası projesi örneği

Abstract

Hakim ekonomi politiğin çerçevesini neoliberal politikaların oluşturduğu 1980'li yıllardan günümüze kadar kentler, bu yeni yapının ana kurucu öğelerinden biri olmakla birlikte bu politikaların etkilerini en fazla hisseden yerler olmuştur. Kente bir meta olarak bakan bu yaklaşım sonucu, kenti ekonomik bir çekim merkezi haline getirmenin ana hedef olarak belirlenmesi, kentsel rantın oluşturulması ve dağıtımı kentsel politikaların merkezinde yer almıştır. Neoliberal hegemonyanın, kurulduğu 1980'lerden yeni yüzyılın ilk çeyreğine geldiğimizde etkisini hala sert bir şekilde hissettirdiği ve kentsel yenileme projelerinde etkin yaklaşım olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Kentsel bellekten ve bulunduğu yerden kopuk olan bu yenilemeler, tarihi ve kültürel mirası sermaye odaklı olarak yeniden kurgulamaktan geri durmamıştır. Kent merkezlerinin yaşadığı ekonomik, toplumsal ve mekânsal dönüşüm, daha önceleri karlılık hesabı sınırlarının dışında görülen endüstriyel miras alanlarının da artık sermayenin ilgisini çekmesini beraberinde getirmiştir. Kenti bir meta olarak gören neoliberal yaklaşım, endüstri mirası alanlarına da aynı şekilde yaklaşmıştır. Tez kapsamında Türkiye ve Avrupa'dan endüstriyel miras alanlarının yeniden işlevlendirildiği projelerde metalaşmanın izleri incelenmektedir. Elde edilen veriler ışığında ana örneklem olarak Seka Kültür Havzası Projesi, neoliberal politikaların etkileri üzerinden analiz edilmektedir. Bu proje kapsamında alanın yaşamakta olduğu dönüşümde kentsel ve mekânsal etki alanları irdelenerek kentsel mekânda neoliberal politikaların yansımalarının yeniden tartışılması amaçlanmaktadır.Since the 1980s, when the framework of economic policy was shaped by neoliberal policies, cities have been one of the main components of this new structure and the places that have felt the effects of these policies the most. The approach of viewing the city as a commodity resulted in the creation and distribution of urban rent being at the center of urban policies. The neoliberal hegemony, which is still strongly felt today, has emerged as the dominant approach in urban renewal projects from the 1980s to the present. These renovations, which are disconnected from the urban memory and their location, have not hesitated to reconstruct their historical and cultural heritage in a capital-oriented manner. The economic, social and spatial transformation of city centers has brought about the interest of capital in industrial heritage areas, which were previously considered outside the limits of profitability calculations. The neoliberal approach, which views the city as a commodity, has also approached industrial heritage areas in the same way. In the scope of the thesis, the traces of commodification in projects that revitalize industrial heritage areas from Turkey and Europe are examined. Based on the data obtained, the Seka Cultural Basin Project is analyzed through the effects of neoliberal policies as the main sample. Within the scope of this project, the transformation of the area and the effects of neoliberal policies on the urban and spatial areas are analyzed and the reflections of neoliberal policies on the urban space are discussed again.