Kariyerizm, duygusal emek ve psikolojik sermayenin tükenmişlik üzerindeki etkileri

Abstract

Yüksek dinamikli ve stresli iş ortamlarında tükenmişlik, bireysel refah ve örgütsel verimlilik açısından kritik bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tezde, kariyerizm, duygusal emek, psikolojik sermaye ve tükenmişlik arasındaki ilişkiler detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu araştırma, çalışmada yer alan değişkenlerin bireylerin tükenmişlik düzeylerini nasıl etkilediğini ve aralarındaki etkileşimleri belirlemeyi ve literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, Türkiye'de Marmara Bölgesin'de sağlık, bankacılık, eğitim ve turizm sektörlerinde çalışan 537 katılımcıya anket uygulanmıştır. Öncelikle SPSS programında demografik özellikler ve tanımlayıcı istatistikler değerlendirilmiş, ölçeklerin iç tutarlılığı Cronbach Alfa testiyle ölçülmüştür. Araştırma modeli AMOS yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde kariyerizmin, psikolojik dayanıklılık ve derinden sergileme üzerinde negatif ve anlamlı etkisi tespit edilmiştir. Umudun kişisel başarıda azalma üzerinde; psikolojik dayanıklılık ve iyimserliğin ise duygusal tükenme üzerinde negatif ve anlamlı etkileri bulunmuştur. Derinden sergilemenin duygusal tükenme üzerinde anlamlı ve negatif etkisi olduğu belirlenmiş ve derinden sergilemenin kariyerizm ve duygusal tükenme arasındaki ilişkide aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. Kariyerizm ve duygusal tükenme arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın aracı rolü tespit edilmiştir. Bu çalışma Kaynakları Koruma Teorisi çerçevesinde, psikolojik sermaye ve duygusal emeğin, kariyerizm ile tükenmişlik arasındaki ilişkide tampon mekanizma işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, hem çalışan refahını artırmaya hem de kurumların sürdürülebilir başarısına katkı sağlayacak politika ve uygulamalar için literatüre önemli katkı ve öneriler sunmaktadır.

In highly dynamic and stressful work environments, burnout is a critical problem in terms of individual welfare and organisational productivity. In this thesis, the relationships between careerism, emotional labour, psychological capital and burnout are examined in detail. This research aims to determine how the variables in the study affect the burnout levels of individuals and the interactions between them and to contribute to the literature. In this context, a questionnaire was applied to 537 participants working in the health, banking, education and tourism sectors in the Marmara Region in Turkey. Firstly, demographic characteristics and descriptive statistics were evaluated in SPSS programme and internal consistency of the scales was measured by Cronbach's Alpha test. The research model was tested with AMOS structural equation modelling. As a result of the findings, a negative and significant effect of careerism on psychological resilience and deep display was determined. Hope had a negative and significant effect on decrease in personal accomplishment, while psychological resilience and optimism had negative and significant effects on emotional exhaustion. It was determined that deep display had a significant and negative effect on emotional exhaustion and deep display played a mediating role in the relationship between careerism and emotional exhaustion. The mediating role of psychological resilience in the relationship between careerism and emotional exhaustion was determined. Within the framework of Resource Conservation Theory, this study reveals that psychological capital and emotional labour function as buffer mechanisms in the relationship between careerism and burnout. The results of the research provide important contributions and suggestions to the literature for policies and practices that will contribute to both increasing employee welfare and the sustainable success of organisations.