Yapıların burulma düzensizliği ve depremin doğrultuları arasındaki ilişki

Abstract

1960'lı yıllardan itibaren hemen hemen bütün dünyada, deprem yönetmelikleri gelişmeye başlamıştır. O sıralarda kullanılmaya başlanan ve deprem kuvvetlerinin belirlenmesine yarayan yöntemlerden biri olan "Eşdeğer Statik Yükleme ile Analiz Yöntemi" geçerliliğini halen korumaktadır. Bununla birlikte teknolojideki gelişmelerin katkısıyla, deprem kayıtları yapı analizlerinde kullanılmaya başlanmıştır. Deprem kayıtları kullanılarak "Zaman Tanım Alanında Analiz" uygulamaları yapılmış ve deprem kuvvetlerinin etkittirilmesindeki belirsizliklerin bir kısmı ortadan kaldırılmıştır. Deprem yönetmeliklerinin tümünde yapıların planda simetrik olması ve düzenli taşıyıcı sistem modeline sahip olmasının gerekliliği vurgulanmıştır. Yapıların sistem geometrisi ve taşıyıcı sistem düzensizlikleri sebebi ile burulma kuvvetleri oluşmaktadır. Bir diğer deyişle, kütle merkezi ile rijitlik merkezinin çakışmaması durumu burulma kuvvetlerinin kiritik etkisinin artmasına sebep olmaktadır. Yönetmeliklerde düzensizlik durumları belirli sınır değerlerin üzerinde olan yapılar için analiz yöntemleri ve eleman kesit arttırımları gibi cezai işlemler ile zorunlu kılınmaktadır. Çünkü burulma kuvvetleri etkisindeki yapılar deprem etkisi altında daha fazla öngörülemeyen ve yapı bütünlüğünü tehlikeye sokan tepkiler verebilmektedir. Bu çalışma kapsamında depremin belirsizliklerinden biri olan deprem kayıt çiftlerinin yapıya eleman asal eksenleri dışında bir doğrultuda gelmesi durumu ve yapıların planda düzenli veya düzensiz olması durumundaki etkileşimi çalışılmıştır. Unutmamalıdır ki deprem kayıt çiftlerinin yapıya herhangi bir doğrultuda etkimesi ile ilgili fikir üretmek imkansızdır. Bu yüzden deprem yönetmelikleri çeşitli birleştirme yöntemleri önererek deprem kuvvetlerinin etkisini hesaplamaya yönelik formüller vermiştir. Bu tez çalışması kapsamında yapıların burulma düzensizliği, depremin kuvvetlerinin farklı doğrultularda etkimesi ve yönetmeliklerde önerilen birleştirme formülleri ile analiz yöntemleri incelenecektir. Yapı tipleri farklı parametrelere bağlı olarak sınıflandırılacak ve "kritik açı etkisi doğrultusu kavramı" araştırılacaktır.Since the 1960's, almost all over the world, earthquake regulations have started to develop. Equivalent static loading method, which is one of the methods used to represent earthquake forces at the time, is still valid. In addition, with the help of technological developments, real-time earthquake records are being used in building analysis. By using real earthquake records, time domain analysis was applied and some of the uncertainties in effecting earthquake forces were eliminated. In all of the modern earthquake regulations, it is emphasized that the structures should be symmetrical in the plan and have a regular system model. Torsional forces may occur in structures due to system geometry and cause structural system irregularities. In the regulations, serious sanction such as analysis methods and element section increments are required for structures with irregularities above certain limit values. Because the structures under the influence of torsional forces can give more unpredictable reactions under the effect of earthquake. In this study, the interaction of earthquake record pairs, which is one of the uncertainties of the earthquake, in a direction other than the principal axes of the structure and the interaction of the structures in the plan in case of regularity or irregularity has been studied. It should not be forgotten that it is impossible to produce ideas about the effect of earthquake records on the structure in any direction. Therefore, the earthquake regulations have given formulas for calculating the effect of various earthquake forces. In this thesis, torsional irregularity of the structures, the effects of earthquake forces on different directions and proposed combining forces and analysis methods in the regulations will be examined. Structure types will be classified with different parameters and critical angle effect direction will be investigated.