Görünür Bölgede Işık ile Uyarılma Sonucu İyon Bırakabilen Kafeslenmiş Metal İyonu Bileşiklerinin Sentezi

Abstract

Kafeslenmiş (caged) organik bileşik ve iyonlar pek çok biyokimyasal sürecin aydınlatılmasında yararlılık göstermişlerdir. Bu bileşikler, harici bir etkenle kovalent olarak bağlı tutulan bir birimi bırakarak etki gösterirler. Bir kısmı floresan prob olarak kullanılan bu bileşikler, aynı zamanda kontrollü ilaç veya biyo aktif maddelerin salınımında da önemlidir. Kalsiyum ya da Çinko gibi metal iyonlarının önemli regülasyon özelliklerinin anlaşılmasından sonra, kafeslenmiş metal bileşikleri sentezlenmiştir. Işık etkisiyle kafeslenmiş bileşik ya da iyonu serbest bırakan bileşikler doğal olarak en çok ilgi gören yapılardır. Ancak bu bileşiklerde, kovalent bağın kırılması için 360 nm ya da daha yüksek enerjili ultraviyole bölgede ışıkla uyarma gerekmektedir. Bu durum, kafeslenmiş bileşiklerin biyolojik uygulamalarını kısıtlamakta ve özellikle in vivo çalışmaları imkânsız hale getirmektedir. Biz bu projede, doku geçirgenliği çok daha yüksek olan 500-700 nm arasındaki ışıktan uyarılma sağlanarak çalışabilecek bir kafes bileşiği oluşturmanın yollarını irdeledik. İlk olarak Zn (II) iyonunu kafeslemiş bileşiği hazırladık. Daha sonra bu bileşiğin fotosensitizasyon ile singlet oksijen oluşturmasını ve ortaya çıkan kısa ömürlü reaktif oksijen türünün, ditiyoetenil bağlantısını kırarak metal iyonunu serbest bırakmasını inceledik. Bu yaklaşımın kafeslenmiş bileşiklerin biyolojik uygulamalarına katkı sağlayacağı açıktır.