Türkiye'de dolarizasyon ve dolarizasyona etki eden faktörlere dair bir inceleme

Abstract

Dolarizasyon Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde önemli ekonomik sorunların başında gelmektedir. Yerli paraya olan güvenin azalması ve insanların enflasyon karşısında değer koruma aracı olarak yabancı para birimlerine yönelmeleri dolarizasyonu arttıran başlıca faktörlerdendir. Özellikle kur şokları dolarizasyonun artışını tetiklemektedir. Geçmiş çalışmalarda kur ve dolarizasyon ilişkisi irdelenmesine rağmen bu çalışmalar daha çok doğrusal ilişkilerin ortaya konulmasıyla sınırlı kalmaktadır. Özellikle kur şoklarının pozitif ve negatif olduğu düşünüldüğünde bu şokların doğrusal olmayan bir metodla ele alınmaları gerekliliği ön plana çıkmaktadır. Negatif şokların etkilerinin pozitif şokların etkilerinden ayrıştırılması ve etkilerin ayrı ayrı değerlendirilmesi politika yapıcılar için de önemli bir adımdır. Bu çalışmada Türkiye'de dolarizasyona sebep olan nedenlerden döviz kurlarına odaklanılmaktadır. Kur değişimleri ve dolarizasyon arasındaki ilişki çalışmada doğrusal olmayan otoregresif dağıtılmış gecikmeler modeliyle ortaya konularak aydınlatılmıştır. Analiz sonuçları pozitif kur şoklarının dolarizasyon üzerindeki etkilerinin negatif şoklardan sınırlı da olsa farklılaştığına işaret etmektedir.Dollarization in developing countries such as Turkey is one of the major economic problems. Declining confidence in the domestic currency and changes of people's preferences towards foreign currencies as a means of protecting value against inflation are the main factors that increase dollarization. Especially, exchange rate shocks in the economies trigger a fast dollarization process. Although the relationship between exchange rate and dollarization has been examined in previous studies, these studies are mostly in the context of revealing linear relationships. Considering that exchange rate shocks are positive and negative, it becomes prominent that these shocks should be handled with a non-linear method. Also, decomposing the effects of negative shocks from the effects of positive shocks and evaluating these effects separately is an important step for policy makers. This study focuses on exchange rate which is among reasons that led to dollarization in Turkey. The relationship between exchange rate changes and dollarization is illustrated by a nonlinear autoregressive distributed lag model. Results of analysis indicate that positive exchange rate shocks differ slightly from negative shocks.