Çayırova geç kuvaterner düzlüğü ve civarının yapısal ve sedimantolojik incelenmesi (Kocaeli Doğu Marmara)

Abstract

Bu çalışma, Marmara Denizi doğu kıyılarının Kuvaterner'deki jeolojik gelişimini araştırmağa dönüktür. İzmit Körfezi'nin kuzeyine ait verilerin azlığı dikkate alınarak, Çayırova ve Dilovası düzlüklerini inceleme amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Bu bölgenin Kuvaterner'e ait en önemli iki özelliği yoğun tektonik faaliyet ve Akdeniz ile Karadeniz'in su bağlantısının kurulmasıdır. Bu iki olayın sonucu deniz seviyesi değişimi, en önemli araştırma malzemesi ise denizel tortullardır. Denizel tortulların, günümüzdeki deniz seviyesinden ne kadar derinlerde ve denizin kara içine ne ölçüde sokulduğunun belirlenmesi amacıyla jeofizik incelemeler ve sondajlar yapılmıştır. Çayırova ve Dilovası düzlüğünde, en üstteki 2 m ye varan dolgunun altında 3-8 metre karasal tortul örtü vardır ve buradan sonra denizel tortullara girilir. Denizel tortulların en üstündeki radyometrik yaş yaklaşık 2500 yıl, tabanında ise 8500 yıl vermektedir. Kılavuz, seviyelerin derinlikleri çok kısa aralıklarda değişmekte olup Geç Kuvaterner'deki etkin tektonizmayı işaret eder. Harita görünümlerine ve buna dayanan önceki yorumların yorumların aksine, Çayırova düzlüğü ve Dilovası düzlüğü Kuvaterner yaşlı kaim tortul birikim alanları, örneğin delta değillerdir. Eski aşmdıma alanları ve kısmen eski karstik çöküntüler olup, Marmara Gölü çevresinde dar alanlı yapısal düzlükler olarak korunmuşlardır. Düzlükler üzerinde Geç Pleistosen'de, belirgin olarak Holosen'de 3 Om kadar karasal ve denizel tortul birikimi gerçekleşmiştir.