İşlevini yitirmiş endüstriyel alanların dönüşümü için bütüncül yaklaşım: Haliç yerleşimi örneği

Abstract

Dünyada işlevini yitirmiş endüstriyel alanların kentsel dönüşümleri ile ilgiliçalışmalar son 20 yıldır hız kazanmıştır. İngiltere, Almanya, Hollanda gibi birçokAvrupa Birliği ülkesinde dönüşüm projeleri kapsamlı şekilde ele alınarak başarıylahayata geçirilmiştir. Türkiye'de ise daha çok İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlerdegerçekleştirilen kentsel dönüşüm projeleri bir kentsel tasarım projesi veya mevziimar planı boyutunda ele alınmaktadır. Ülkemizde kentsel dönüşümlerin bukapsamda ele alınması, parçacıl yaklaşımlar ve strateji eksikliği nedeniyleuygulamada olumsuz sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.Özellikle konumu ve sahip olduğu endüstriyel ve tarihi miras itibariyle Haliç,ülkemizdeki işlevini yitiren ve kentsel dönüşüm potansiyeli yaratan endüstriyelbölgelerin başında gelmektedir. Bu noktadan yola çıkarak bu çalışmada, Haliç'tebugüne kadar parçacıl bir yaklaşımla uygulanan işlevini yitirmiş endüstriyel alanlarlailgili dönüşüm projeleri arasındaki entegrasyonun sağlanarak bütüncül bir yaklaşımlaöneriler getirilmesi hedeflenmiştir.Birinci bölümde, çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi ele alınmıştır. İkincibölümde, literatüre dayalı kentsel dönüşüm kavramı ile ilgili tanımlamalar yapılmış,kentsel dönüşümlerin amaç ve yöntemleri belirtilmiş, kentsel dönüşümleri etkileyenetmenler sıralanmış, kentsel dönüşüm projelerinde bütüncül yaklaşım stratejisiaçıklanmış, Türkiye'de ve dünyadaki kentsel dönüşüm projelerinin dünü ve bugünüincelenmiştir. Üçüncü bölümde, kentsel dönüşümlerin endüstriyel alanlarauygulamaları ele alınmıştır. Dünyanın çeşitli endüstriyel alanlarında uygulanandönüşüm projeleri belirli planlama ve tasarım kriterleri açısından incelenmiş,Türkiye'de endüstriyel alanlarda dönüşüm projelerinin günümüzdeki durumu ortayakonmuştur. Dördüncü bölümde, Haliç yerleşiminin konumu, tarihsel gelişimi ilebirlikte çalışmamız için önemli bir noktayı teşkil eden endüstrileşme süreciliteratürde araştırılmıştır. Beşinci bölümde, öncelikle Haliç Yerleşimi'ndeki işleviniyitirmiş endüstriyel alanlar ile ilgili noktasal dönüşüm projeleri tanıtılmıştır. Altıncıbölümde ise Haliç Yerleşimi'ndeki işlevini yitirmiş endüstriyel alanlara uygulanandönüşüm projelerinin planlama, tasarım kriterleri ve kullanıcılar açısındandeğerlendirmesi yapılmış, son olarak bu projeler karşılaştırmalı olarakdeğerlendirilmiştir. Yedinci bölümde Haliç Yerleşimi'ndeki işlevini yitirmişendüstriyel alanların dönüşümünde bütüncül bir yaklaşımla öneriler getirilmeyeçalışılmıştır.Urban conversion projects about derelict industrial areas have beenaccelerated for the last 20 years. In European Union countries such as England,Germany, Netherlands many conversion projects have been implementedsuccessfully. But in Turkey these conversion projects where applied especially inmetropolises such as İstanbul and Ankara are considered as urban design projects orarea development plans. Considering urban conversions in this extent causesnegative effects due to the piece meal approach and strategy deficiency in Turkey.Particularly Haliç is the one of the most important regions that is derelict andhas urban conversion potential because of its location and industrial, historic heritagein Turkey. Concerning these facts this study aims to provide suggestions consideringa integrated approach by achieving the integration between the urban conversionprojects that have applied considering piece meal approach in the derelict industrialareas in Haliç.In the first chapter aim, scope and methodology of this study wereconsidered. In the second chapter, definitions about urban conversion concept wereproposed, aim and methodology of the urban conversions were clarified, factorseffects urban conversions were ranked, integrated approach strategy in urbanconversion projects was explained, and then the past and the future of the urbanconversion projects in Turkey and world were examined based on literature. In thethird chapter, applications to industrial areas of urban conversions were presented.Urban conversion projects that have applied in various industrial areas in the worldwere investigated considering specific planning and conceiving criteria, presentcondition of urban conversion projects in industrial areas of Turkey wasdemonstrated. In the fourth chapter, location of Haliç, its historical improvement andindustrialization period that is an important aspect of this study, were investigated inliterature. In the fifth chapter, the local conversion projects were introduced inindustrial areas at Haliç. The sixth chapter is about the evaluation of the conversionprojects of derelict industrial areas at Haliç in the aspect of planning, design criteriaand users. Then these conversion projects were evaluated comparatively. Suggestionsfor conversion of derelict industrial areas at Haliç were proposed with integratedapproach.