ABD'nin Hazar Enerji Politikası ve Türkiye

Abstract

Ekonominin temel girdisi olan enerji, gelişimin de en önemli öğesidir. 19. yüzyıldan itibaren enerji kaynaklarına sahip olmak ve/veya enerjiyi güvenli yollarla sağlamak devletlerin temel amaçlan arasında yer almıştır. Enerji jeopolitiğine bakıldığında, dünyada bir ikilemin varolduğu görülmektedir: gelişmiş ülkeler enerji fakiriyken azgelişmiş/gelişmekte olan ülkeler enerji zenginidir. Bu yüzden enerji, uluslararası ticarette arz ve talep eksenleriyle tanımlanan konumlandırmalann ana unsurunu oluşturmuştur. 1990'h yıllarla beraber, yoğun enerji talebiyle gelişmiş bir ülke olarak soğuk savaşm galibi Amerika Birleşik Devletleri ile enerji arz potansiyeli yüksek iki eksen -yenik SSCB ile egemenliklerini yeni kazanan eski SSCB ülkeleri- enerji diplomasisinde karşı karşıya gelmişlerdir. Bu çalışmanın amacı, Hazar enerji kaynaklarına ilişkin Clinton'dan bu yana ABD'nin Hazar politikasını ortaya koymaktır. Çalışmada, ABD'nin Hazar ülkeleri ile ilişkisi, bu ilişkinin gelişimi, ardından gelen süreçte, Bush iktidarı ile bu bağm aldığı yeni biçim, ABD'nin Hazar enerji stratejisi çerçevesinde ele alınmaktadır.