Sismik tahrikli otomatik gaz kapama sistemleri ve standartlarının Türkiye şartlarına göre uyumlaştırılması

Abstract

Ülkemiz ciddi bir deprem riski taşımakla beraber, doğal gaz enerjisini yaygın olarak kullanılmaya başlamıştır. Yurdumuzun %92'sinin deprem bölgeleri içinde olduğu, nüfusumuzun %95'inin deprem tehlikesi altında yaşadığı bilinmektedir. Her yıl ortalama yaklaşık 1.003 vatandaşımız ölmekte ve 7.094 bina yıkılmaktadır. Bilindiği üzere depremin yapılardaki mekanik (özellikle doğal gaz tesisatı) ve elektrik tesisatlarında oluşturduğu hasarların riskleri azımsanamayacak kadar fazladır. Yıkıntı durumlarında tesisatın sağlam kalması söz konusu olmadığından hafif, orta ve ağır hasarlarda tesisatın durumu önem taşımaktadır. Binaların sağlamlığı arttıkça tesisat daha fazla önem kazanmaktadır. Bina sağlamlaştırılırken tesisat da güçlendirilmemişse tesisatta oluşan hasar azalmamakta aksine daha fazla kırılmalara uğrayabilmektedir. Hatta son yıllarda gelişmiş ülkelerde olan depremlerde yıkıntı sayısının nispeten az; mekanik tesisatlarda ve elektrik tesisatlarında meydana gelen hasarların fazla olduğu görülmektedir. Türkiye'de de revize deprem yönetmeliğinin uygulanmaya başlamasıyla büyük depremlerde yıkılacak bina sayısı azalırken, öte yandan tesisatların meydana getireceği zararın çok daha fazla olacağı öngörülmektedir. Bu tez çalışmasında; doğal gaz tesisatlarının sebep olabilecekleri muhtemel yangın ve patlama tehlike risklerini azaltmak için depremde otomatik olarak gazı kapatan sistemler ve bunlarla ilgili mevcut ABD Standartları incelenmiştir. Şu ana kadar Türkiye'de otomatik sismik gaz kapama sistemleri konusunda bir standart bulunmadığından ABD Standartların Türkiye şartlarına göre uyarlanması ile ilgili önerilerde bulunulmuştur. Çalışmada bu konuyla ilgili yakın gelecekte hazırlanacak Türk Standardına temel oluşturma amaçlanmaktadır.Natural gas has become a significant energy source in Turkey with considerable increace in consumption, during the past decade. The country is located in a high-risk active earthquake zone with 92% of it's territories and 95% of its population under earthquake threat. Approximately, an average of 1,003 lives are lost and 7,094 buildings receive damage every year. The damage risk on mechanical (especially on natural gas distribution network) and electric power infrastructure caused by earthquakes is very high and can not be overlooked. Situation of natural gas infrastructure is especially important in small, medium or heavy damage cases, since collapse of the building would completely destroy power infrastructure. As the structures get stronger, situation of the natural gas piping becomes more important. Even in strong structures improper natural gas installations can receive earthquake damage. As a matter of fact, in most developed countries eartquake damage caused by gas and* power installation failures is more than the damage due to structural failures. Eartquake precaution any regulations that have been recently put in effect in Turkey, also anicipate fewer damage due to structural failures but more due to gas network installations. In this work, "Earthquake Actuated Automatic Gas Shut-off Systems" and relevant American Standards prepared to reduce the dangers of fire and explosions due to damaged natural gas installations have been studied. Suggestions have been made with regard to adapting American Standards to Turkey where standards on these systems have not been developed yet. This study aims to form a basis for the ongoing work to establish a Turkish Standard for " Earthquake Actuated Automatic Gas Shut-off Systems".