Sosyal konut projeleri üzerinden düşük gelirli topluluklar için katılımcı mimarlığın tartışılması: Mimar Alejandro Aravena

Abstract

Günümüz mimari ortamı inşaat türü ne olursa olsun kullanıcıyı bitmiş ürünle karşılamaktadır ve kullanıcılar konut üretim süreçlerine dâhil edilmemektedir. Üretim aşamalarında kullanıcı etkisinden kopuk bir süreçle üretilen mimari ürünlerin tartışmaya açık olduğu bir gerçektir. Konut, katmanlı anlamlarından dolayı şehircilik ve mimariden daha geniş bir tartışmanın merkezinde yer almaktadır. İnsanlığın temel ihtiyacı olarak başlayan serüvenin devamında evin belirli çağrışımlar kazanması ve bu süreçler boyunca kullanıcısıyla sürekli hatta döngüsel bir ilişki içinde olması tartışmanın önemini artırmaktadır. Böyle bir ortamda toplumun inisiyatifi özellikle uygun fiyatlı konut açısından önemli olmaktadır. Bu tür konutlar devlet veya yerel yönetimler tarafından desteklendiği gibi farklı pratiklere yer açan mimarlık oluşumları ile de yürütülebilmektedir. Böylece alt gelir gruplarına odaklanılarak bu konut tiplerinin erişilebilir olması sağlanmaktadır. Türkiye'de bu alanda alternatif konut üretim modellerinde eksiklik hissedilmekte ve daha ciddi çalışmaların yapılması gerekmektedir. Şili'den Aravena ve ekibinin çalışmaları bu alan için zengin bir örnektir. Aravena, kurucusu olduğu ELEMENTAL ofisi ile sosyal konut projeleri gerçekleştirmektedir. Ekip, günümüzün uygun fiyatlı konut sorunlarına basit, ekonomik ve katılımcı çözümler getirmesiyle tanınmaktadır. Bu çalışmada, günlük mimarlık pratiğinin değerlendirilmesi ve mimarlığın temel kavramları tartışılmakta, ancak daha çok örnek olay yöntemi ile odaklanarak Aravena sosyal konutlarının oranlar açısından insan ölçeğinde başarılı olup olmadığı, eko-sosyal ve eko-teknik anlamlar çerçevesinde mimari zenginliği değerlendirilmektedir. Aravena'nın çalışmalarının hem tasarım aşamasında hem de sonraki süreçlerde olduğu kadar prosedürlerin değerlendirilmesi ve hazırlık sürecinin yönetilmesinde de katılımcı bir duruş sergileyerek somut örnekler oluşturduğu görülmektedir. Süreç karşılaştırmaları yoluyla bir tartışma ortamı yaratmayı amaçlayan bu çalışmada konut üretim, (1) prosedür ve hazırlık, (2) tasarım ve uygulama, (3) kullanımla dönüşüm süreci gibi aşamalar üzerinden değerlendirilmektedir. Çalışma, sosyal konut üretimi için geçici bir rehber olma özelliği taşımaktadır. Çalışmanın çıktılarının katılımcı süreç uygulamalarının artmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir.Contemporary architectural works welcome the user with the finished product, regardless of the construction type, nevertheless the users have not been included in the preliminary design process. It is a fact that architectural products generated with a process that is detached from the influence of the user in the production stages are open to discussion. In such an environment, the initiative of the community is crucial especially in terms of affordable housing. Such houses can be supported by the state or local governments as well as by architectural organizations that make room for divergent professional practices. Thus, it is ensured that these housing types are accessible by focusing on low-income groups. Lacking the alternative housing production draw attention and further studies are urged in Turkey. The works of Aravena from Chile and his team are a rich example for the case. Aravena carries out social housing projects with the Elemental office of which it is the founder. The team is known for bringing simple, economic, and participatory solutions to today's affordable housing problems. In this paper, which refers to the case-study method approach, the evaluation of daily architectural practice and the basic concepts of architecture are discussed, but more often evaluated whether the Aravena examples are successful. It should be noted that Aravena's works set solid examples by demonstrating a participatory stance both in the design phase and in the subsequent processes, as well as the evaluation of procedures and the management of the preparation process. The paper aims to create a discussion environment through process comparisons and will evaluate the housing production phases such as procedure and preparation, design and implementation, and transformation with use. Eventually, the study can be considered as a tentative guide for affordable housing production.