Pandemi Sürecinde Kentsel Mekânı ve Gündelik Yaşam Pratiklerini Ritimanaliz ile Okumak: İstiklal Caddesi Örneği

Abstract

Gündelik yaşamın çeşitli dinamikleriyle oluşan toplumsal etkinlikler, kentsel mekânın çok boyutlu yapısını oluşturmaktadır. Kentsel mekânlar, tarihsel süreçte yer alan önemli olaylar ile daha da karmaşık bir yapıya bürünmektedir. Bu anlamda sınır tanımaksızın geniş coğrafyalara yayılan salgın hastalıklar/pandemiler, kentsel mekânların yeniden biçimlenmesine sebep olan önemli bir etkendir. Günümüzde, COVID-19 sürecinde değişen ve dönüşen kentsel mekânlarda ilerleyen gündelik yaşam pratiklerini inceleyebilmek için kapsamlı yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu noktada gündelik yaşam pratiklerini tek bir andan ziyade, süreç içinde inceleyen ‘’ritimanaliz’’ önemli bir kavram olmaktadır. Çalışmanın ana çerçevesini oluşturan bu kavram, Lefebvre’in 2004 yılında yayımlanan ‘’Ritimanaliz: Mekân, Zaman ve Gündelik Yaşam’’ kitabı üzerinden ele alınmaktadır. Çalışmada; gündelik yaşamda kentsel ritimlerin nasıl oluştuğu ve nelerden etkilenebildiği, ritimanaliz kavramının kapsamı ve kentsel mekânda nasıl uygulandığı incelenerek içinde bulunduğumuz COVID-19 pandemisinin kentsel mekânı ve gündelik yaşam pratiklerini nasıl etkilediğinin ritimler üzerinden okunması amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında; incelenen ritimanaliz yöntemi, pandemi süresince çeşitli fiziksel sınırlandırmaların uygulanarak etkileşimin kısıtlanması bakımından önemli bir örneklem olduğu düşünülen İstiklal Caddesi üzerinde gözlem, video kayıt ve davranışsal haritalama araçları kullanılarak uygulanmaktadır. Çalışmanın COVID-19 pandemisi sürecinde İstiklal Caddesi’ndeki dönüşümü ve değişen gündelik yaşam pratiklerini göstermesi açısından pandemi sonrasında yapılacak olan kentsel araştırmalara girdi oluşturacağına ve kentsel tasarım sürecine katkı sağlayacağına inanılmaktadır.