Yapı sektöründe kullanılan plastiklerin ve biyobazlı alternatiflerinin malzeme seçim kriterlerine göre karşılaştırmalı analizi

Abstract

Yapı sektöründe kullanılan çeşitli malzemelerin yaşam döngüsü değerlendirmeleri sonucunda çevreye verdikleri olumsuz etkilerin anlaşılması yeni malzeme arayışlarının başlamasına sebep olmuştur. Plastik yapı sektöründe sıklıkla kullanılan malzemelerden biridir. Üretilen ilk plastikler biyobazlı malzemelerden elde edilmiştir. Petrol bazlı plastiklerin keşfedilmesi doğal kökenli plastik alternatiflerini gölgede bırakmıştır. Petrol bazlı plastikler ucuz olmaları, hızlı üretilmeleri, kolayca şekillendirilmeleri, farklı alternatif plastik türlerine olanak sağlaması gibi sebeplerden dolayı tercih sebebi olmuştur. Plastik üretimi sırasında ortaya çıkan karbondioksit gazı salınımı, geri dönüştürülebilmesinin oldukça zor olması, yaşam döngüsünü tamamladığında mikro plastiklere dönüşerek uzun süreler boyunca insan ve çevre sağlığını tehdit etmesi çevre dostu plastik üretiminin araştırılmasına yol açmıştır. Çevre dostu alternatiflerin başında biyobazlı plastikler gelmektedir. Biyobazlı plastikler sentetik malzemelere ihtiyaç duymadan nişasta, mantar, jelatin gibi biyo bazlı hammaddeler ile üretilen plastiklerdir. Biyobazlı plastiklerin büyük çoğunluğu kompost yapılabilir, biyolojik olarak parçalanıp, doğada kısa sürede bozunabilirler özelliklere sahiptir. Yapı sektöründe kullanılan çeşitli biyobazlı plastik örnekleri bulunmaktadır. Bu çalışmada, biyobazlı plastiklerin yapı sektöründe kullanım örneklerine değinilirken yapı üretimi ve teknolojilerine katkısının değerlendirilmesi ve sektörde kullanım örneklerine yer verilmesi amaçlanır. Yapı sektöründe yaygın olarak kullanılan çeşitli plastik malzemeler ve bunlara alternatif olabilecek biyobazlı malzemelerin malzeme seçim yöntemleri bağlamında karşılaştırılması hedeflenmiştir. Yapı üretiminde malzeme seçimi tasarım sürecinde önemli bir yer tutmaktadır. Doğru malzemelerin seçimi yapının kullanımı aşamasında daha verimli ve konforlu olmasını sağlamaktadır. Malzeme seçimine yönelik pek çok model ve teknik bulunduğu gibi kullanım alanına ve ihtiyaçlara göre yeni malzeme seçim yöntemleri de oluşturulabilir. Çalışma kapsamında Arıoğlu yönteminden faydalanılarak bir malzeme seçim yöntemi uygulanmıştır. Biyobazlı ve fosil bazlı ısı ve akustik yalıtım malzemeleri ele alınarak teknik ve çevresel etki performansları analiz edilerek karşılaştırılmıştır.Understanding the negative effects of various materials used in the construction industry on the environment as a result of life cycle evaluations has led to the search for new materials. Plastic is one of the materials frequently used in the construction industry. The first plastics produced were obtained from biobased materials. The discovery of petroleum-based plastics has eclipsed natural-derived plastic alternatives. Petroleum-based plastics have been preferred for reasons such as being cheap, fast to produce, easy to shape, and allowing different alternative plastic types. The emission of carbon dioxide gas that occurs during plastic production and the fact that it is very difficult to recycle, and the fact that it turns into micro plastics when it completes its life cycle and threatens human and environmental health for a long time have led to the research of environmentally friendly plastic production. Biobased plastics are one of the most environmentally friendly alternatives. Biobased plastics are plastics produced with bio-based raw materials such as starch, mushroom and gelatin without the need for synthetic materials. The majority of biobased plastics are compostable, biodegradable and degradable in nature in a short time. There are various examples of biobased plastics used in the construction industry. In this study, while mentioning the usage examples of biobased plastics in the construction sector, it is aimed to evaluate their contribution to building production and technologies and to include usage examples in the sector. It is aimed to compare various plastic materials commonly used in the construction industry and biobased materials that can be alternatives to them, in the context of material selection criteria. Material selection has an important place in the design process. Choosing the right materials makes the structure more efficient both at the design and usage stages. While there are many models and techniques for material selection, new material selection methods can also be created according to the usage area and needs. Within the scope of the study, a material selection method was applied using the Arıoğlu method. Biobased and fossil-based thermal and acoustic insulation materials were discussed and their technical and environmental impact performances were analyzed and compared.