Antalya ili Konyaaltı ilçesi kırsal kesimlerindeki doğal kaynak sularının kalitesinin belirlenmesi

Abstract

BBu çalışmada, Antalya ilinde bulunan Konyaaltı ilçesinin kırsal kesimlerindeki on sekiz adet doğal kaynak suyunun kalite ve kirlilik durumu araştırılmıştır. Çalışmada kapsamında Eylül-Kasım 2024 aylarında altı örneklem döneminde yerinde ölçümler ve kimyasal analizler yapılmıştır. Kaynak sularının sıcaklıkları 4,5-16,9 °C, pH değerleri 6,39-8,36, elektriksel iletkenlik değerleri (Eİ) 162,8-614 ?S/cm ve çözünmüş oksijen miktarları (ÇO) 6,13- 10,66 mg/l arasında değişmektedir. Su örneklerinin hidrojeokimyasal özelliklerinin belirlenmesinde major anyon ve katyon analiz sonuçları Piper, Schoeller yarı logaritmik, Stiff diyagramları üzerine yerleştirilerek yorumlanmıştır. Suların içme suyu olarak kullanabilirliğinin belirlenmesi için analiz sonuçları ulusal ve uluslararası standartlarla karşılaştırılmıştır. Ayrıca, suların sulama suyu olarak kullanabilirliğinin belirlenmesi için Sodyum Adsorbsiyon Oranı (SAR) , Yüzde Sodyum değeri (% Na), Artık Sodyum Karbonat değeri (RSC), Kelly İndeksi (KI), Magnezyum Oranı (MR), Potansiyel Tuzluluk (PS), ve Permeabilite İndeksi (PI) ve Wilcox ve ABD tttuzluluk laboratuvarı diyagramları kullanılmıştır. Ayrıca Ağırlıklı Aritmetik Su Kalite İndeksi (WAWQI) hesaplamaları da yapılmıştır. Piper diyagramına göre çalışma alanındaki kaynak sularında Ca–HCO?/ Ca–Mg-HCO? su tipi hakimdir. Yapılan değerlendirmelerde suların içme suyu ve sulama suyu olarak kullanıma uygun olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçları ulusal ve uluslararası standartlarla değerlendirilmiş ve belirlenen sınır değerleri aşmadığı tespit edilmiştir. Kaynak sularındaki nitrat ve toplam fosfor konsantrasyonları sınır değerlere yakın düzeyler göstermiş olup, bunun başlıca nedeni bölgede yürütülen tarım ve hayvancılık faaliyetleridir. SAR, %Na, RSC, KI, MR, PS ve PI'ya göre bütün kaynak suları sulamaya uygun bulunmuştur. Wilcox diyagramına göre yapılan sınıflamada çalışma alanındaki kaynak suları 'çok iyi kullanılabilir', ABD Tuzluluk Laboratuvarı sınıflamasına göre ise az tuzlu-az sodyumlu (C1S1) ve az sodyumlu-orta tuzlulukta sular (C2S1) sınıfında yer almaktadır. Ağırlıklı Aritmetik Su Kalite İndeksi hesaplamalarına göre, kaynak suları mükemmel su- iyi su- kötü su grupları arasında değişiklik göstermektedir. Buna ek olarak sularda ağır metal kirlilik durumu da belirlenmeye çalışılmıştır. Ağır metal analiz sonuçlarına göre kromun su kaynaklarının genelinde izin verilen sınır değerlerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Bölgenin jeolojisi ve elde edilen su kimyası sonuçları göz önünde bulundurularak kromdaki bu artışın antropojenik etkilerden değil su-kayaç etkileşimi nedeniyle jeojenik etkilerden kaynaklandığı değerlendirilmektedir.In this study, the quality and pollution status of eighteen natural spring waters in the rural areas of Konyaaltı district in Antalya province were investigated. Within the scope of the study, on-site measurements and chemical analyses were carried out during six sampling periods between September and November 2024. The temperatures of the spring waters ranged from 9.8 to 17.3 °C, pH values from 6.39 to 8.36, electrical conductivity (EC) values from 162.8 to 614 ?S/cm, and dissolved oxygen (DO) levels from 6.13 to 10.66 mg/l. The hydrogeochemical properties of the water samples were determined by plotting the major anion and cation analysis results on Piper, Schoeller semi-logarithmic, and Stiff diagrams. The analysis results were compared with national and international standards to determine the suitability of the water for drinking. Additionally, to determine the suitability of the waters for irrigation, the Sodium Adsorption Ratio (SAR), Percent Sodium value (% Na), Residual Sodium Carbonate value (RSC), Kelly Index (KI), Magnesium Ratio (MR), Potential Salinity (PS), and Permeability Index (PI) and Wilcox and US Salinity Laboratory diagrams were used to determine the suitability of the waters for use as irrigation water. Moreover, the Weighted Arithmetic Water Quality Index (WAWQI) was calculated. According to the Piper diagram, the Ca–HCO?/Ca–Mg-HCO? water type is dominant in the source waters of the study area. The evaluations determined that the waters are suitable for use as drinking water and irrigation water. The analysis results were evaluated against national and international standards, and it was determined that they did not exceed the specified limit values. The nitrate and total phosphorus concentrations in the spring waters were close to their threshold values, primarily due to the agricultural and livestock activities carried out in the region. All spring waters were found to be suitable for irrigation based on SAR, %Na, RSC, KI, MR, PS, and PI. According to the Wilcox diagram classification, the spring waters in the study area are classified as "excellent to good," while according to the US Salinity Laboratory classification, they fall into the low-salinity-low-sodium (C1S1) and low-sodium-medium-salinity (C2S1) categories. Based on the WAWQI classification, the spring water samples were classified as excellent, good, or poor quality. In addition, the heavy metal contamination status of the waters was also determined. According to the heavy metal analysis results, chromium was found to be above the permitted limit values in most of the water sources. Considering the geology of the region and the water chemistry results obtained, it is assessed that this increase in chromium is due to geogenic effects caused by water-rock interaction rather than anthropogenic effects.