Gordon Matta-Clark’ın “modası geçmiş” mekâna dair sanatsal taktikleri üzerinden bir kentsel okuma

Abstract

Bu makalede dil felsefesine, gündelik yaşam pratiklerine, fotoğrafa, filme ve mimariye dokunarak performanslar üreten, aynı zamanda yere özgü işleriyle tanınan aktivist sanatçı Gordon Matta-Clark’ın üretimleri kentsel mekânda dönüşüm tartışmalarıyla buluşturularak incelenmiştir. Sanatçı, tarihi durağan olmayan ve katmanlı olarak inceleyen Walter Benjamin'in I. Dünya Savaşı sonrası ortaya koyduğu bir sosyo-kültürel-ekonomik okuma olarak “modası geçmiş” kavramından ilham almıştır. Matta-Clark’la yapılmış birebir görüşmeler, mektuplar, çeşitli sanatçı ve eleştirmenlerin O’nun işleri üzerine görüş yazıları ve sanat işlerini bünyesinde bulunduran müzelerin derlediği metinler ile görsel kaynaklarından yararlanılarak genelleyici olmayan bir okuma yapılmıştır. Sanatçının bina kesikleri çalışmaları, yakın geçmişin paradoksal durumlarıyla çarpıcı karşılaşmalar üretmeleri ve günümüzde süregelen yere aidiyet, kent hakkı, mülkiyet ve kentsel dönüşüm meseleleri açısından zamansallık fenomenine dair önemleri detaylandırılmıştır. Matta-Clark’ın bozulma ve yıkılma aralığındaki yeniden üretiminde sosyal, fiziksel ve metaforik bilginin temsili ile sonuçlanan deneyimi ve çağdaş kentsel dönüşüm yaklaşımlarına kısa bir yansıması tartışılarak inceleme tamamlanmıştır.