Fonksiyonel olmayan tüketici davranışlarında duygusal zekânın rolü

Abstract

2019 Aralık ayında Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan SARS-CoV-2 olarak bilinen virüs nedeni ile tüm dünyada köklü değişimler ortaya çıkmaya başlamıştır. Türkiye'de 11 Mart 2020 tarihinde ilk vakanın ortaya çıkmasıyla beraber bu değişimlerden etkilenen ülkeler arasına dahil olmuştur. Uygulanan kısıtlamalar ve izolasyon tedbirleri dolayısı ile bireylerin yaşam tarzlarında ve tüketim davranışlarında farklılık gözlenmektedir. Bu araştırma, Covid-19 pandemisi sürecinde artış gösteren stres, izolasyon ve yalnızlık faktörlerinin bireylerin içgüdüsel satın alma davranışı eğilimlerine etkisini ve duygusal zekânın süreçteki düzenleyici rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda 25 Ocak – 13 Nisan tarihleri arasında kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak seçilen örneklemden online anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Elde edilen toplam 387 geçerli anketin verileri SPSS-22 paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın hipotezlerini test etmek için hiyerarşik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları; Covid-19 salgını döneminde artan stres ve yalnızlık faktörlerinin bireylerin içgüdüsel satın alma davranışı eğilimlerini pozitif yönde etkilediğini göstermiştir. Diğer taraftan izolasyon faktörü içgüdüsel satın alma davranışı ile negatif ilişkili olarak bulunmuştur. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde Covid-19 pandemi döneminde hissedilen yalnızlığın içgüdüsel satın alma eğilimini etkileyen en güçlü faktör olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma bulguları duygusal zekânın yalnızlık ve içgüdüsel satın alma arasındaki ilişkide düzenleyici etkisi olduğunu göstermiştir. Buna göre duygusal zekâ skoru yükseldikçe yalnızlık ve içgüdüsel satın alma eğilimi arasındaki ilişki zayıflamaktadır. Bulgular, pandemi döneminde yaşanan fonksiyonel olmayan tüketici davranışlarını açıklamaya yönelik katkı sağlamaktadır.Due to the virus known as SARS-CoV-2, which appeared in Wuhan, China in December 2019, radical changes have begun to appear all over the world. Turkey has been among the countries affected by these changes since the first case appeared on March 11, 2020. Due to the restrictions and isolation measures applied, there are differences in the lifestyle and consumption behavior of individuals. The aim of this study was to examine the effect of stress, isolation and loneliness factors that increased during the Covid-19 pandemic on individuals ' impulsive buying behavior tendencies and the regulatory role of emotional intelligence in the process. April 25 January – April 13 in this context, data was collected from the selected sample using convenience sampling methods and snowball sampling methods by online survey method. The data of a total of 387 valid surveys were analyzed using the SPSS-22 package program. Hierarchical regression analysis was performed to test the hypotheses of the research. Research findings showed that increased stress and loneliness factors during the Covid-19 outbreak positively influenced individuals' impulsive buying behavior tendencies. On the other hand, the isolation factor was found to be negatively associated with impulsive buying behavior. Overall, the findings showed that loneliness felt during the Covid-19 pandemic was the strongest factor affecting the tendency to impulsive buying. Research findings have shown that emotional intelligence has a regulatory effect on the relationship between loneliness and impulsive buying. Accordingly, as the emotional intelligence score increases, the relationship between loneliness and impulsive buying tendency weakens. The findings contribute to explaining non-functional consumer behavior experienced during the pandemic.