İstanbul'da ozon kirliliğinin modellemesi ve kontrol stratejileri

Abstract

Bu çalışmada fotokimyasal smog mekanizması genel fiziksel ve kimyasal kabuller esas alınarak açıklanmış ve İstanbul kentinde 2002 Mart-Ekim döneminde ozon ölçüm sonuçlan için hava kalitesi modeli uygulanmıştır. Geliştirilen modele, ozon oluşum prosesine katılan temel fiziksel parametreler dahil edilmemiş, sadece kimyasal faktörler, esas olarak NO ve NOx ölçüm değerleri dahil edilmiş ve model bu parametreler üzerine kurulmuştur. Ozon oluşuma etki eden diğer parametrelerin model hesabında dahil edilmediği düşünülürse sonuçların doğruluk derecesi kabul edilebilir düzeydedir. Çalışma döneminde ölçülen ozon düzeyi İstanbul için ozon kirlilik düzeyinin tehlikeli boyutta olmadığını ve dünyadaki diğer metropolitan kentlere oranla düşük fotokimyasal smoğa maruz kaldığını göstermektedir. Fakat İstanbul için araç trafiğinin günden güne arttığı ve nüfusun bunun paralelinde arttığı göz önünde bulundurulursa, özellikle yaz aylarında fotokimyasal smoğa maruz kalma riskinin giderek artacağını göstermektedir. Bu nedenle fotokimyasal smog ile ilgili olarak kontrol stratejilerinin belirlenerek, uygulamaya geçirilmesi yararlı olacaktır.In this study, photochemical smog mechanism have been explained based:' on physical and chemical assumption. During 2002 March-October period, the air quality model has been used for the the consequences of ozone measure.Basic physical factors in the ozone forming process are not added to the deeloping model, mainly NO and NOx values exist and the model has been formed on these parameters. The degreese of the result are acceptable if model is not involved in other parameters which effect ozone forming. In the period of the study, the measured level of the ozone shows that alarming level of photochemical smog pollution is relativaly lower than other metropolitan areas in the world. If we consider that the number of vehicle traffic and the population in Istanbul has increased at the sometime,it shows that especially in the summer season the risk of exposing to photochemical smog formation will increase.Therefore,being determined control strategies related to the photochemical smog; practising will be useful.