Bulanık mantık ile kentsel hava kalitesi sınıf analizi değerlendirmesi

Abstract

İstanbul'da 10 yıl öncesine kadar artan hava kalitesi sorunlarına karşı gerek halkın gerekse yerel yönetimin ilgisi oldukça düşüktü. Halkın çevre korunması konusunda daha hassas olması ve hava kalitesinin gözle görülür şekilde düşmesi yerel yönetimi düzenli olarak kentsel hava kalitesini izlemeye itmiştir. Bu çalışmanın ana amacı bulanık mantığın sentetik değerlendirme teknikleri ile kentsel hava kalitesi sınıflaması için bir metot ortaya koymaktadır. Bu kapsamda Ocak 2000 -Ağustos 2001 tarihleri arasında İstanbul'un Avrupa yakasında bulunan 5 farklı hava kalitesi izleme istasyonunda toplanan kükürt dioksit (SO,), karbon monoksit (CO), azot dioksit (NO,), ozon (O3) ve toplam partikül madde $(PM_{10})$ gibi kava kalitesi parametreleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar Amerikan Çevre Koruma Ajansı (EPA-Environmental Protection Agency) Hava Kalitesi İndeksi (HKİ / AQI-Air Quality Index) ile karşılaştırılmıştır. Bulanık mantık sentetik değerlendirme yöntemlerinde kullanılan üyelik fonksiyonları standartların sınır değerlerindeki bulanıklığı gidermekte ve önceden tanımlanan ağırlıklar sayesinde her kirletici parametrenin kendi önemi seviyesinde sonuca katkıda bulunması sağlanmaktadır. İstanbul'un batısından toplanan hava kalitesi verileri 3 FSE yöntemi ile değerlendirilmiş ve sonuçlar bu yöntemleri kentsel hava kalitesi yönetimi için uygun olduğunu göstermiştir. Bu çalışma sadece uzun vade sınır (UVS) değeri yerine 6 hava kalitesi sınıfı kullanımının, değerlendirmenin duyarlılığını önemli bir şekilde arttırdığını göstermiştir. Bu sebeple hava kalitesi yönetiminde, hava kalitesi sınıflarının kullanımı tavsiye edilmektedir.