Yerkabuğu hareketlerinin GPS ölçmeleri ile belirlenmesi

Abstract

Bilindiği gibi yeryuvarı, içerisinde sürekli bir hareketlenmenin olduğu,- yaşandığı, dinamik bir yapıya sahiptir. Bu hareketlerin sonucunda yeryüzünde meydana gelen yer ve şekil değiştirmelerin belirlenmesi ve kritik değerlerin hesaplanarak olası felaketlere karşı önlemlerin alınması son derece önemlidir. Yerkabuğu deformasyonlan birçok etkini sonucunda oluşur. Bu etkilerin matematiksel ve fiziksel modellemesinin zorluğu yerkabuğu deformasyonlarının belirlenmesinde problem yaratır. Bu zorluğa rağmen, bir bölgede belirli zaman aralıklarında meydana gelen deformasyonlar jeodezinin temel konularından olan deformasyon analizi ile belirlenir. Deformasyon analizinde, üç boyutlu olarak ortaya çıkan yerkabuğu deformasyonlan, yatay ve düşey yönde incelenir. Yerkabuğunda meydana gelen deformasyonların belirlenmesi, yeryuvarın tanımlanması ve depremlerin izlenmesi için oldukça önemlidir. Deformasyon analizi, beklenen deformasyonların türüne ve kullanılan jeodezik ağın tipine göre ardışık adımlar izlenerek yapılır. Eğer jeodezik ağ referans ve deformasyon noktalarından oluşuyorsa temel adımlar aşağıdaki gibi sıralanır. ? Referans noktalarının incelenmesi ve hareketli olanların belirlenmesi ? Deformasyon noktalarının noktasal hareketlerinin incelenmesi, bu noktaların ihmal edilmesi veya varsa yer değiştirmelerin modellenmesi ? Katı kitle hareketlerini ve cisim deformasyonlarını içeren deformasyon modelinin tasarımı ? Bu modelin istatistik testlerle gerçekleşmesi Deformasyonlar çeşitli modellere göre değerlendirilebilirler. Farklı datumlardaki kontrol ağları tek bir datumda birleştirilmek istenirse S - Transformasyonu kullanılır. Ayrıca S-Transformasyonu ard arda yinelenirse kontrol ağındaki hareketli noktaları da verir. Bu çalışmada deformasyon bölgesinde kurulan kontrol ağında iki boyutlu değişimlerin saptanması konusu ele alınmıştır. Bunun için S-Transformasyonu ve bağıl güven elipsleri ile deformasyon yöntemleri kullanılarak ağdaki anlamlı nokta hareketleri tespit edilmiştir.Determination of Crustal Deformation by Using GPS Observation As it is known, the earth has a dynamic structure in which has a permanent activation. The determination of displacements and deformations occuring at the end of these movements,and taking precautions againt possible disasters by calcutating the critical values are strongly important. Crustal deformations are influenced by many factors.The determination of the deformations have problems, because pyhsical and mathematical modelling of these factors is not possible exactly. Despite the problems, the deformations occured in an active region at definite time intervals are defermined by deformation analysis which is main subject of geodesy. The deformation occured in space domain is investigated in horizontal and vertical directions in deformation analysis. Determination of this defprmation is important for definition earth and monitoring eartquakes. Therefore, reliability of the models used in deformation analysis is to be revealed. ? Screening of reference points and eliminations of unstable points. ? Screening of the object points for single point movements, omission of the respective points or modelling of their displacements. ? Design of a deformation model comprising rigid body movements and object deformations. ? Verfications of the model by statistical tests. The different models can be used for for the processing of deformations. If it is needed to express the geodetic control nets, that are in different datums, in the same single datum, S-Transformation is used, if S-Transformation is applied more than once to a control net, the unstable points can be exposed. In this study, it is mentioned that determining 2-D deformation and analysis in control nets which are established in deformation area.