Deprem odaklı kentsel yenileme için bir yaklaşım: Zeytinburnu örneği

Abstract

Bu çalışmada ele alınan problem, İstanbul'daki jeolojik yapıya uygun olmayan alanlarda ve plansız gelişen kentsel yerleşimlerin taşıdığı deprem riskidir. Tezin amacı, 1. Deprem odaklı kentsel yenilemenin önemini vurgulamak, 2. Kentsel mekanda, deprem zararlarını azaltma konusunda gelişmiş olan Japonya ve A.B.D'de uygulanan deprem odaklı politikaları özümseyerek, geliştirilen mekansal stratejiler ile şiddetli bir depremde dahi can kaybının büyük ölçüde azaltabildiğini ortaya koymak, 3. Deprem zararlarını azaltmaya yönelik olarak geliştirilecek mekansal çalışmalarda, uygulanması gereken kentsel planlama ve tasarım ilkelerini saptamak, 4. İstanbul'un deprem riski taşıyan bir alanı ele alınarak 'deprem odaklı kentsel yenileme önerisi' sunmak ve uygulanabilirliğini tartışarak bir değerlendirme yapmaktır. Tez beş bölümden oluşmaktadır. Tezin giriş bölümü olan birinci bölümde, ortaya konan problem, amaç, kapsam ve yöntem tanıtılmıştır. İkinci bölümde, kentsel dönüşüm/yenileme kavramlarının tanımı yapılarak deprem odaklı kentsel yenileme stratejilerinin önemi vurgulanmıştır. Deprem riski açısından benzer süreçleri yaşayan Japonya'da ve A.B.D.'de uygulanan deprem odaklı kentsel yenileme yaklaşımları ve politikaları anlatılmıştır. Türkiye'de yapılan deprem zararlarını azaltmaya yönelik çalışmalar ile örnek alınan ülkelerdeki uygulamalar, karşılaştırmalı olarak açıklanmış ve yapılan değerlendirmelerden Türkiye'ye özgü sonuçlar çıkarılmıştır. Üçüncü bölümde deprem etkilerini azaltma odaklı çalışmalarda, uygulanması gereken planlama ve tasarım ilkeleri ortaya konmuştur. Dördüncü bölüm, İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinin deprem riski bakımından incelendiği araştırma bölümüdür. Zeytinburnu ilçesinin seçilme nedeni, deprem açısından İstanbul'daki en yüksek risk taşıyan ilçelerden biri olmasıdır. Zeytinburnu ilçesi araştırılırken, kullanılan yöntem aşağıdaki gibidir:vıı 3. Surveys, made with the local people, helped to analyze social and economic conditions of Zeytinburnu. These surveys also enlightened to people's degree of consciousness in earthquake subject and their reactions to earthquake based urban renewal projects. After the examination of the study implemented in Kjiyoma / Japan, proposals related with a quarter in Zeytinburnu was developed. In conclusion and evaluation section, with all of these researches, proposals for the areas holding earthquake risk in İstanbul and Türkiye are introduced.The problem considered in this study is "Earthquake risks for geologically inconvenient areas and unplanned settlements in İstanbul". Objectives of the study are; 1. To emphasize the importance of Earthquake Based Urban Renewal. 2. To show Life Losses can be reduced even in powerful earthquakes with the spatial strategies assimilated from earthquake damage prevention rules applied in USA and Japan, the countries who have made a remarkable progress in this issue. 3. To define Urban Planning and Design Principles should be used in Spatial Studies based on Earthquake Damage Reduction. 4. To represent a proposal about Earthquake Based Urban Renewal, by taking a risky area of Istanbul into consideration. Study includes five sections. The introduction section introduces the problem, objectives, scope and methodology of the study. In second section, gravity of Urban Renewal Strategies is emphasized with the explanations and definitions of Urban Transformation / Renewal terms. Also, Earthquake Based Urban Renewal approaches and policies used in Japan and Usa, the countries who have experienced the similar periods are introduced. The implementations based on earthquake damage reduction both from Türkiye and these countries are introduced comparatively and results for Türkiye are grasped too. In the third section, the planning and designing principles which should be implemented in the studies that focused on reducing affects of earthquake, are brought up. The fourth section is a researching section which examines Zeytinburnu, the district of Istanbul, from the point of view of earthquake risk. Zeytinburnu was chosen because it is one of the most risky districts in İstanbul. During the examination of Zeytinburnu, three methods were used; 1. Information and maps taken from Local administration Centers and Literature researches was used. 2. Analyses were created with helps of the updated maps and site surveys made by "Zeytinburnu Pilot Project" Planning team.vıı 3. Surveys, made with the local people, helped to analyze social and economic conditions of Zeytinburnu. These surveys also enlightened to people's degree of consciousness in earthquake subject and their reactions to earthquake based urban renewal projects. After the examination of the study implemented in Kjiyoma / Japan, proposals related with a quarter in Zeytinburnu was developed. In conclusion and evaluation section, with all of these researches, proposals for the areas holding earthquake risk in İstanbul and Türkiye are introduced.