Sezgisel Ağ Tabanlı Konum Tahsis Analiz Algoritmaları ile Tesis Yeri Optimizasyonu: İtfaiye Tesisleri Yer Seçimi Örneği

Abstract

Günümüzün kalabalıklaşan şehirlerinde yaşam kalitesini artırmak için kentsel hizmetlere erişebilirliğin sağlanması, acil durum yönetimi ve endüstriyel tesislerin uygun dağılımına yönelik planlama mekanizmalarının geliştirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Nüfus dağılımına ve ilgili alandaki taleplerin yoğunluğuna göre, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı ağ analizi teknikleri ile ulaşım altyapısı birlikte kullanılarak en uygun erişimi sağlayacak tesis ve hizmet olanaklarının yer seçimi yapılabilir. Bu kapsamda şehirlerde yangın acil durum olaylarının yönetiminde, İstanbul ili örneği ile itfaiye istasyonlarının olay yerine en kısa sürede erişebilmesi ve itfaiye istasyonlarına ilişkin en uygun konumların tespiti için yer seçimi uygulama metodolojisi geliştirilmiştir. 2020 yılı İstanbul mahalle nüfusları ve mevcut yapıların dağılımı dikkate alınarak birim hekzagonal alandaki nüfus dağılım talebi belirlenmiştir. Kaynak Tahsis Alanı analizi ile mevcut itfaiye istasyonlarının olaya müdahale tipine göre, önerilen 5, 9, ve 11.5 dakikalık süre içerinde İstanbul’un birim alandaki talep noktalarına karşılık nüfusun %81’ine (15.306.945) erişim sağlanırken, %19’una (139.440) erişim sağlanamadığı tespit edilmiştir. Erişim sağlanamayan yerlerdeki talep yoğunluğu, yerleşim yerlerine yakınlık ve arazi kullanımı gibi kriterlere göre mevcut istasyonlara ek 18 aday itfaiye istasyonu önerilmiştir. Sezgisel ağ tabanlı konum tahsis analiz algoritmaları kullanılarak, 26326 sayılı Belediye İtfaiye Yönetmeliğine göre itfaiye istasyonları için en uygun konumların tespitine ek olarak mevcut ve aday itfaiye istasyonlarının tahsis etmesi gereken araç ve teçhizatlar belirlenmiştir.