Keşifsel ve Geliştirici Yeteneğe Dayalı Çift Yönlülük: Dönüşümcü Liderlik, Çift Yönlülük, Firma Yenilikçiliği Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi

Abstract

Günümüzün pazar koşulları, örgütleri bir yandan sahip oldukları kaynakları ve becerileri etkin kullanmaya zorlarken, bir yandan da hızla değişen müşteri ihtiyaçlarını karşılayacak yeni ürünler ve hizmetler sunmaya yönelik yeni kaynak ve beceriler edinmeye sevk etmektedir. Bu iki gerekliliği başarıyla sağlayan örgütler ise “çift yönlü” olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada, örgüt çalışanlarını, hem mevcut kaynak ve yetenekleri daha iyi bir şekilde kullanmaları, hem de yeniliklerin peşinde koşmaları yönünde gerçek anlamda destekleyen bir liderlik mekanizması olan dönüşümcü liderlik ile çift yönlülük arasındaki ilişki ampirik olarak incelenmektedir. Çalışmada ayrıca, çift yönlülüğün firma yenilikçiliği üzerindeki etkisi ile çift yönlülüğün dönüşümcü liderlik ile birlikte firma yenilikçiliği ilişkisindeki aracı rolü de araştırılmaktadır. Önerilen hipotezlerin test edilmesi amacıyla Doğu Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren 61 işletmeden 304 anketin verileri yapısal eşitlik modelini esas alan Kısmi En Küçük Kareler (SmartPLS 3.0) yaklaşımı kullanılarak analiz edilmektedir. Bulgulara göre; dönüşümcü liderliğin bireysel ilgi boyutu keşifsel yetenek üzerinde, idealize etki boyutu geliştirici yetenek üzerinde pozitif bir etkiye sahipken, entelektüel uyarım boyutu ise hem keşifsel yetenek hem de geliştirici yetenek üzerinde pozitif bir etkiye sahiptir. Öte yandan hem keşifsel hem de geliştirici yetenekler bazında çift yönlülük de firma yenilikçiliği üzerinde pozitif bir etkiye sahiptir. Araştırma bulguları aynı zamanda, keşifsel yeteneğin bireysel ilgi ile firma yenilikçiliği arasındaki ilişkide tam aracı değişken rolü üstlendiğini, örgütsel çift yönlülüğün ise entelektüel uyarım ile firma yenilikçiliği arasındaki ilişkide tam aracı değişken rolü oynadığını göstermektedir. Elde edilen bulgular çalışmanın sonuç kısmında tartışılarak yorumlanmaktadır.