Havada Bulunan Dimetilasetamid’in (DMAC) Adsorpsiyonu, Desorpsiyonu ve Geri Kazanımı

Abstract

Uçucu organik bilesikler normal oda ısısında kolayca buharlasabilen, farklı birçok kaynaktan atmosfere yayılarak çevreye, insanlara, bitkilere ve atmosferdeki bilesenlerin yapısına olumsuz etkileri olan maddelerdir. Bu olumsuz özelliklerinden dolayı hem ticari hem de endüstri kaynaklı olan uçucu organik bilesiklerin kullanımı azaltılmak, yerine baska alternatifler kullanılmakta ya da geri kazanım yapılarak atmosfere salınan miktarı azaltılmaktadır. Günümüzde çevre saglıgı açısından bu kirleticilerin kontrolüne çok daha fazla önem verilmekte ve kontroller sıklastırılmaktadır. Uçucu organik bilesiklerin giderim yöntemleri; adsorpsiyon, absorpsiyon, yogusma, oksidayon, bio-filtrason ve membran ile ayırmadır. Bu çalısmada son zamanlarda sıklıkla karsımıza çıkan, özellikle tekstil sektöründe çözücü olarak kullanılan dimetilasetamid(DMAC) denilen uçucu organik bilesigin adsorpsiyon ile giderimi, sıcak hava ile desorpsiyonu ve yeniden kullanım için geri kazanımı çalısılmıstır. Çalısma üç farklı sıcaklıkta (10, 20, 30°C), üç farklı akıs hızında(0.8, 1.0, 1.2 L/dk) ve üç farklı konsantrasyonda (%25lik DMAC, %50 lik DMAC, %75 lik DMAC) yürütülmüstür. DMAC adsorpsiyonu ile doygunluga ulasmıs olan iki farklı adsorbentten(aktif karbon ve silika jel) uçucu organik bilesigin sıcaklık etkisiyle desorpsiyonu da çalısılmıstır. Desorpsiyon için DMAC ile doygun olan kolon 180-200°C?lik sıcaklıklarda ısıtılmıstır. DMAC adsorpsiyonu amacıyla kullanılan iki farklı adsorbentten aynı çalısma kosulları altında silika jelin kapasitesinin daha yüksek oldugu, optimum çalısma sıcaklıgının 20°C ve 1,0 L/dk hızla gerçeklestirildigi saptanmıstır. Desorpsiyon isleminde de aktif karbon yerine silika jel kullanımı sıcaklıktan etkilenme derecelerine göre kıyaslandıgında tercih sebebi olmustur