İşlevini yitirmiş endüstriyel alanların yenileme/dönüşümünün Eskişehir kent örneklemi üzerinden değerlendirilmesi

Abstract

Eskişehir'de 1890'lı yıllarda kurulan Cer Atölyeleri ile başlayan sanayileşme süreci, yeni bir yönetim biçimi olan Cumhuriyet'in ilanı ve akabindeki devlet politikaları ile hızlanmıştır. Eskişehir kenti, Türkiye Cumhuriyeti'nin sanayileşme sürecine en erken dahil olan kentlerden biri olması ve sınırları içinde üretimi teşvik edilen ürünlerin pek çoğu ile ilgili kurulmuş fabrikalar barındırması açısından ön plana çıkmaktadır. Neredeyse yüzyıldır ayakta olan sanayi yapı ve yerleşkeleri toplumsal, kentsel, ekonomik, kültürel ve teknolojik etkileri ve değerleri ile bugünkü çağdaş kentin oluşumunun önemli tanıklardır. Türkiye'de sanayi politikalarında planlı döneme geçildiği 1960'lı yıllara kadar kurulan fabrikalar, bahsedilen etki ve değerleri sebebiyle korunması gerekli miras olarak değerlendirilmelidir. Eskişehir'de Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden günümüze ulaşabilmiş, çalışma prensipleri ve ihtiyaçlarına göre kentin farklı noktalarında kurulmuş ve endüstriyel miras örneği olarak değerlendirilen çok sayıda sanayi yapı ve yerleşkesi bulunmaktadır. Çalışmada ilk olarak söz konusu yapı ve yerleşkelerin tespiti ve endüstri mirası kavramının kabullerine göre sınıflandırılması yapılmıştır. Sonrasında mirasın geleceğe aktarılmasına yönelik ortak metodolojinin belirlenmesi amacıyla kent kullanıcıları paydaşlığında uzman görüşlerinin alınması ve kullanıcı anketi çalışmaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda kentteki Endüstri mirasının anlaşılmasına yönelik bütüncül yaklaşımın önemi, sahip oldukları soyut ve somut değerlerin tespiti, kent içindeki sunum şekilleri, endüstriyel mirasın korunmasıyla ilgili karar vericiler ve söz konusu yapıların yeniden işlevlendirilmesiyle ilgili önerilerde bulunulmuştur.Industrialization, which started with Railroad Repair Shops, which was established in Eskişehir in the 1890s, accelerated with the proclamation of the Republic, and the state policies that followed. The city of Eskişehir stands out in terms of being one of the earliest cities involved in the industrialization process and having factories established for most of the products whose production is encouraged within its borders. Industrial structures and settlements that have been standing for almost a century are important witnesses to the formation of today's modern city with their social, urban, economic, cultural and technological effects and values. Factories established until the 1960s, when the planned period in industrial policies in Turkey was started, should be considered as a heritage that should be preserved due to the mentioned impact and values. In Eskişehir, there are many industrial buildings and campuses that have survived from the last periods of the Ottoman Empire, established in different parts of the city according to their working principles and needs, and considered as examples of industrial heritage. In the study, the mentioned structures and settlements were determined and classified according to the acceptance of the concept of industrial heritage. Afterwards, seeking expert opinions and user survey studies were conducted with the city users in order to determine the common methodology for transferring the heritage to the future. As a result of the study, suggestions were made about the importance of a holistic approach to the understanding of the industrial heritage in the city, the determination of the intangible and tangible values they have, the way they are presented in the city, the decision makers about the conservation of the industrial heritage and the re-functioning of the mentioned structures.