Çok kriterli karar verme yöntemleriyle İMKB'de işlem gören büyük çaplı şirketlerin finansal performanslarının karşılaştırmalı analizi

Abstract

Alternatifler arasından optimal olanı seçme süreci olan karar verme problemlerinin çözümünde çok kriterli karar verme yöntemleri yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. İşletmelerin finansal performanslarının ölçülerek sıralanması da karar verme problemi olarak değerlendirilmektedir. İşletmeler ve yatırımcılar işletmelerin finansal performanslarını değerlendirmek üzere bazı finansal analizler yapmaktadırlar. En çok tercih edilen analiz türlerinden biri oran analizidir. Araştırma, 2009-2012 döneminde Borsa İstanbul (BIST)'da faaliyet gösteren 7 şirket ve bu şirketlere ait mali tablolardan elde edilen verileri içermektedir. Araştırmada, BIST Kurumsal Yönetim Endeksi'nde yer alan şirketlerin incelenen dönem itibariyle finansal performanslarının ölçümü için sistemin yapısına uygun olarak 6 ana kriter ve 50 alt kriter esas alınmış ve AHP, TOPSIS, ELECTRE ve PROMETHEE çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada incelenen şirketlerin 2009-2012 dönemine ait finansal performansları belirlenmiş ve elde edilen performans sonuçları kurumsal yönetim notları kapsamında değerlendirilerek analiz edilmiştir. Analiz sonucunda şirketlerin finansal performanslarına göre belirlenen sıralamaları ile kurumsal yönetim notları esas alınarak oluşturulan endeks sıralamalarının aynı yönde hareket ettiği belirlenmiştir. Bu çalışmada, ÇKKV'nin, çok boyutlu problemlerin ele alınmasında yöntemsel zenginliğe ve işletmecilik alanında pratik geçerliliğe sahip olduğu, hem nesnel ölçülere hem de öznel yargılara dayanan analizlere imkan verdiği sonucuna varılmıştır.Multi-criteria decision making methods are extensively used in solving decision making problems, which is the process of choosing the optimal one among other alternatives. Sorting the firms by measuring their financial performances is also regarded as decision making problem. Businesses and investors make some financial analysis to evaluate financial performance of the companies. One of the most commonly used method of the financial analysis is theratio analysis. The research contains 7 companies that are quoted to Borsa Istanbul (BIST) and the data obtained from those companies financial statements between 2009 and 2012. In order to evaluate financial performances of those companies that are also included in corporate governance index, 6 main criteria and 50 sub-main criteria has been chosen according to the system structure and AHP, TOPSIS, ELECTRE and PROMETHEE multi-criteria decision analysis methods has been applied. In the research, the chosen companies financial performance results has been determined and analyzed with corporate governance score perspective. As the analysis results; it is found that, rankings which has been acquired from performance score and corporate governance score moves accordingly. In this study, it has been concluded that MADM has methodological abundance to cope with multi-dimensional problems and practical validity in business domain. Furthermore, it makes possible various analyses that are based on objective measures and subjective judgments. Key words: Financial Performance, Corporate Governance AHP, TOPS?S, ELECTRE, PROMETHEE