Galata Surları’nın Yıkım Süreci

Abstract

Osmanlı Dönemi’nde yangınlar ve deprem- lerden zarar gören surlar ve sur kapıları yarattıkları tehlike yüzünden onarımlar geçi- rerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. 19. yüzyıl ortalarında batılılaşma süreciyle birlikte belediye örgütünün ilk adımı olarak “Şehremaneti”nin kurulmasının ardından, örnek daire olarak kurulan 6. Daire’nin bir takım gerekçeler ileri sürmesiyle surlar hak- kında yıkım kararı alınmıştır. Surların yıkılması ve sur önlerinde yer alan hendek- lerin doldurulmasıyla ortaya çıkacak olan arazinin satılmasıyla Avrupa’daki gibi kâgir yapıların ve geniş yolların yapılması, böl- genin batılı bir görünüme kavuşması öngö- rülmüştür. Yıkım kararından yaklaşık 30 yıl sonra da bu surlar eski eser olarak nitelendi- rilmeye başlanmış, oldukça tahrip olanların yıkılması ancak iyi durumda olanların korunması kararları alınmıştır. Surların yıkım sürecini takip etmek için incelenen 19. ve 20. yüzyıl haritalarında, 19. yüzyıl ortasında surların büyük bir kısmının ayakta olduğu; 20. yüzyıl başında ise büyük bir kısmının yıkıldığı anlaşılmaktadır. Yıkım kararının alınmasını takip eden 50 yıllık süreçte, her ne kadar karardan 30 yıl sonra korunması gerekliliği üzerinde durulmuşsa da yıkıldıkları görülmektedir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde sur- lardan çok az kalıntı bulunmaktadır. Menderes Dönemi’nde yapılan geniş cadde- lerin açılması ve istimlâklar sırasında, bu yolların güzergâhlarında kalan yapılar gibi Kemeraltı Caddesi üzerinde bulunan bir burç da tahrip edilmiştir. Günümüzde ise “Haliç Metro Geçiş Köprüsü Projesi” için güzergâhta kalan bazı yapılar istimlâk edilerek yıkılmıştır. Bu yıkımlar sonucu ortaya çıkan sur parçalarının istikba- linin ne olacağı belirsizdir.