Tümörlü Bölgede Seçicilik Gösteren Suda Çözünebilir Asimetrik BODIPY-Ftalosiyanin Fotosensitizerlerin Sentezi ve In vitro Fotodinamik Kanser Terapi Aktivitelerinin İncelenmesi

Abstract

Önerilen bu projenin amacı, kanserin tedavisinde kullanılabilecek aynı zamanda seçici bir şekilde kanser hücrelerinde birikebilecek çok fonksiyonlu hedef moleküllerin sentezlenmesi ve bu bileşiklerin kanser hücrelerine karşı biyolojik aktivitelerinin in vitro ortamda incelenmesidir. Bu kapsamda, proje süresince kanser tedavisi için gerekli olan birden fazla özelliği içerenler de dâhil olmak üzere 4 adet yeni fotosensitizer bileşiği sentezlenmiştir. Fotodinamik terapi (PDT) ile kanser tedavisi uygulamalarında, yüksek dalga boyunda absorpsiyon yapabilmeleri, triplet halde kalma sürelerinin uzun olması ve yüksek verimde singlet oksijen üretebilme kapasiteleri sebebiyle fotosensitizer olarak kullanılabilecek olan hedef bileşiklerden birisi de çinko ftalosiyanin türevleridir. Bu bileşiklere 4,4-difloro-4-borata- 3a-azonia-4a-aza-s-indasen (BODIPY) bileşiği gibi yüksek floresans özellik gösteren grupların sübstitüe edilmesi sayesinde PDT uygulamalarında önemli olan fotosensitizer ajana vücut içerisinde takip olanağı da sağlanabilmektedir Önerilen bu projede, farklı uygulamalar için kullanılan BODIPY ve ftalosiyanin bileşiklerinin kendi başlarına göstermiş oldukları özellikleri aynı molekül üzerinde toplanarak PDT ile kanser tedavisinde kullanılabilecek üstün özellikli yeni asimetrik fotosensitizer bileşiği sentezlenmiştir. Diğer taraftan kanser hücrelerinin sağlıklı hücrelere göre daha asidik özellik göstermesinden dolayı vücuda verilen fotosensitizerin sağlıklı bölgede düşük aktivite gösterirken tümörlü bölgede yüksek aktivite göstermesiyle kanser hücrelerine karşı seçicilik sağladığı asidik ortamda yapılan singlet oksijen ölçümleri ile gösterilmiştir. Tamamlanan bu proje sayesinde kanser tedavisine bilimsel açıdan yeni bir bakış açısı kazandırılmış, yeni proje ve araştırmaların oluşturulmasına zemin hazırlanmıştır. Ftalosiyanin ve BODIPY gibi iki eşsiz molekülün birleştirilmesi ile elde edilen yeni tip fotosensitizerlerin özellikle seçici olarak tümörlü bölgelerin tedavi özelliklerine sahip olması beklendiğinden bu proje kapsamında elde edilen fotosensitizerlerin PDT ile kanser tedavisine önemli katkılar sağlayarak bu alandaki boşluğu dolduracağı düşünülmektedir.