Üniversite kampüslerinin sürdürülebilirliğinde ekolojik yaklaşımların değerlendirilmesi: GTÜ kampüsü için öneriler

Abstract

Dünyada sürdürülebilirlik temalı çevreci yaklaşımlar son 10 yılda üniversite kampüslerinin planlama ve tasarımında da önemle ele alınan öncelikli konular arasında yer almıştır. Üniversite kampüslerini ekolojik ve sürdürülebilir kriterler doğrultusunda tasarlayan, yenilikçi ve ekolojik yaklaşımları/uygulamaları benimseyen üniversiteler, dünyada ve ülkemizdeki üniversiteler arasında yenilikçi yaklaşımları ile öne çıkmaktadır. Dünyada üniversite kampüslerinin sürdürülebilir planlama ve ekolojik tasarım kriterlerini belirleyen ve ölçen BREEAM (Building Research Establishment's Environmental Assessment Method), Yeşil Ölçüm (UI Green Metric), SITES (Sustainable SITES Initiative) gibi değerlendirme ve sertifikasyon sistemleri bulunmaktadır. Bu sistemler, arazi kullanımı ve biyoçeşitlilik, kampüs master planı, yapı tasarımı, kaynakların kullanımı, araştırma ve bilgi teknolojileri, karbon hedefleri, sürdürülebilirlik için sorumluluklar, atık, geri dönüşüm, kullanıcılar, ulaşım, yerel entegrasyon, sosyal entegrasyon gibi konulara yönelik çevresel parametreleri değerlendirmektedir. Bu bağlamda tezin amacı, dünyada ve Türkiye'de üniversite kampüslerinde sürdürülebilir planlama ve tasarım süreçlerinde ekolojik yaklaşımların/uygulamaların değerlendirilmesi, Gebze Teknik Üniversitesi'ne özgü sürdürülebilir kampüs tasarımına yönelik önerilerin belirlenmesidir. Çalışmada yöntem olarak, dünyada peyzaj alanlarının sürdürülebilir tasarım ve planlama süreçlerini değerlendiren Sürdürülebilir Yerleşmeler-Mekanlar Programı/Girişimi kriterleri kullanılmıştır. Dünyada en yeni ve yaygın olarak kullanılan sistemlerden biri olan SITES sistemi, çevresel değerlendirmenin yanı sıra ekonomik ve sosyo-kültürel konuları da ele alarak sürdürülebilirliği objektif ve somut kriterler ile kapsamlı bir şekilde değerlendirmeye olanak tanımaktadır. Dünyadaki gelişmelere paralel olarak, Türkiye'deki üniversite kampüslerinin sürdürülebilir tasarımı ve gelişimi konusundaki sınırlı sayıdaki araştırmaya katkı sağlamak, yenilikçi, sürdürülebilir ve ekolojik uygulamaları benimsemek isteyen üniversitelerimiz için örnek oluşturmak ve GTÜ kampüsü için sürdürülebilir tasarım önerileri geliştirerek öncelikleri belirlemek tezin en temel yaklaşımıdır.

Sustainability-themed environmental approaches in the world have been among the priority issues discussed in the planning and design of university campuses in the last 10 years. Universities that design university campuses in line with ecological and sustainable criteria and adopt innovative and ecological approaches/practices stand out with their innovative approaches between universities in the world and in our country. There are evaluation and certification systems such as BREEAM (Building Research Establishment's Environmental Assessment Method), UI Green Metric, SITES (Sustainable SITES Initiative) etc. that determine and measure the sustainable planning and ecological design criteria of university campuses around the world. These, evaluate environmental parameters for issues such as land use and biodiversity, campus master plan, building design, use of resources, research and information technologies, carbon targets, responsibilities for sustainability, waste, recycling, users, transportation, local integration, social integration. In this context, the aim of the thesis is evaluation of ecological approaches/practices in sustainable planning and design processes on university campuses around the world and in Turkey, determination of proposals for sustainable campus design specific to Gebze Technical University. In the study, the criteria of the Sustainable Sites Initiative, which evaluates the sustainable design and planning processes of landscape areas in the world, were used as a method. Sites system, which is one of the newest and widely used systems in the world, allows to comprehensively evaluate sustainability with objective and concrete criteria by addressing economic and socio-cultural issues as well as environmental assessment. In parallel with the developments in the world, contributing to a limited number of research on the sustainable design and development of university campuses in Turkey, setting an example for our universities that want to adopt innovative, sustainable and ecological practices, and identifying priorities by developing sustainable design proposals for Gebze Technical University campus is the most basic approach of the thesis.