Likert Ölçeklerinde Etiketleme Kararları: Kullanılan Etiketler Ölçüm Sonuçlarına Etkiler mi?

Abstract

Bu araştırmada, ülkemizde de çok yaygın şekilde kullanılan beş aralıklı Likert ölçeklerde, (1) farklı yapılara sahip kavramların (dışsal bilgi gerektiren ve gerektirmeyen kavramlar) ölçümünde orta noktanın farklı terimlerle isimlendirilmesinin; (2) olumlu olumsuz kutupların yerlerini değiştirmenin; (3) ölçeklerde ara seçeneklerin isimlendirilip isimlendirilmemesinin; (4) ve ölçeğin yapısının zorlamalı veya zorlamasız olmasının (ilave “fikrim yok” seçeneği bulunması) ölçüm sonuçlarında farklılık yaratıp yaratmadığı incelenmiştir. Kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 868 kişi üzerinde yapılan bir saha araştırması sonucunda Likert ölçeklerinde cevap seçeneklerinin tasarımındaki farklılıkların ölçüm sonuçları üzerinde etkili olduğuna dair bazı kanıtlar ortaya çıkmıştır. Bu bulguların Likert ölçekler içeren araştırmaların tasarımı açısından önemi tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.