Akıllı sürdürülebilir kent performans değerlendirme yöntemi: İstanbul kenti örneği

Abstract

Kentlerin akıllı sürdürülebilirliğini değerlendirebilecek etkili değerlendirme yönteminin geliştirilmesi gerekmektedir. Akıllı sürdürülebilir kentleri çevresel, sosyal ve ekonomik etkilerini değerlendirmek için Anahtar Performans Göstergeleri (Key Performance Indicators - APG) kullanılabilir. Bu yöntem akıllı sürdürülebilir kentler için çevre, ekonomi ve sosyal refahı üzerindeki ilerlemesini ve etkisini doğru bir şekilde yansıtabilen, APG'ler olarak bilinen spesifik ve ölçülebilir göstergelerden oluşmaktadır. APG'ler, bir sistemin veya sürecin performansını önceden tanımlanmış hedeflere göre değerlendirmek için kullanılabilen ölçülebilir değerlerdir. Bu kapsamda ilk olarak akıllı sürdürülebilir kent, kentsel planlamada değerlendirme yöntemleri kavramsal tartışma çerçevesinde ele alınmış, anahtar performans göstergeleri tabanlı akıllı sürdürülebilir kent değerlendirme çalışmaları incelenmiş, U4SSC'nın APG'lerinı kullanarak Daegu (Kore), Valensiya (İspanya) ve Meşhed (İran) kentlerinin, ekonomi, çevre ve toplum – kültür boyutlarında 55 çekirdek göstergeleri vasıtasıyla ideal kente göre durumları VIseKriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VİKOR) yöntemi ile sıralamalı olarak analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Son olarak U4SSC APG'lerinin çekirdek göstergelerinin İstanbul kent ölçeğinde kapsamlı analizi yapılmıştır. İstanbul kent verileri üzerinden yapılan bu analiz İstanbul kentinin mevcut durumunu ortaya koymuştur. Ayrıca İstanbul kentinin akıllı sürdürülebilir kent bağlamında yere özgü görünümünü sağlayan U4SSC'nın tamamlayıcı göstergeleri DELPHI yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Böylece kentin akıllı sürdürülebilir kent kapsamında değerlendirmesini yapan bu kapsamlı çerçeve sayesinde, İstanbul'un akıllı sürdürülebilir kent vizyonuna uyumu değerlendirilmiştir. Tezin İstanbul Kenti'nin akıllı sürdürülebilir kent vizyon hedef, strateji ve eylem programlarının geliştirilmesi açısından katkı sunması beklenmektedir.An effective evaluation method that can evaluate the smart sustainability of cities needs to be developed. Key Performance Indicators (KPI) can be used to evaluate the environmental, social and economic impacts of smart sustainable cities. This method consists of specific and measurable indicators, known as KPIs, that can accurately reflect the progress and impact of smart sustainable cities on the environment, economy and social well-being. KPIs are measurable values that can be used to evaluate the performance of a system or process against predefined goals. In this context, firstly, smart sustainable city and evaluation methods in urban planning were discussed within the framework of conceptual discussion, key performance indicators-based smart sustainable city evaluation studies were examined, using U4SSC's KPIs in Daegu (Korea), Valencia (Spain) and Mashhad (Iran). The situation of the cities compared to the ideal city through 55 core indicators in the dimensions of economy, environment and society - culture was analyzed and evaluated sequentially with the VIseKriterijumska Optimizacija I Kompromisno Resenje (VIKOR) method. Finally, a comprehensive analysis of the core indicators of U4SSC KPIs was conducted at the Istanbul city scale. This analysis, based on Istanbul city data, revealed the current situation of the city of Istanbul. In addition, the complementary indicators of U4SSC, which provides a location-specific view of the city of Istanbul in the context of a smart sustainable city, were determined using the DELPHI method. Thus, thanks to this comprehensive framework that evaluates the city within the scope of a smart sustainable city, Istanbul's compliance with the smart sustainable city vision has been evaluated. It is expected that the thesis will contribute to the development of smart sustainable city vision goals, strategies and action programs of the City of Istanbul.