Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye ve komşu ülkeler üzerindeki stratejileri

Abstract

Türkiye'yi çevreleyen yakın kara, yakın deniz ve yakın kıta havzaları, coğrafi olarak Dünya ana kıtasının merkezini, tarihi olarak da insanlık tarihinin ana damarının şekillendiği alanları kapsamaktadır. Amerika Birleşik Devletleri 2. Dünya Savaşı sonrası "çevreleme" politikası gereğince Avrupa ve Pasifik ekseninde aktif bir dış siyaset işlemiş, bu dönemde de Türkiye ile sıkı ilişkiler kurmuştur. ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerde en önemli satırbaşları olarak Kore Savaşı, Küba Krizi, Kıbrıs Harekatı öncesi ve sonrasındaki gelişmeler, Körfez Krizi ve günümüzde devam eden Irak sorunu sayılabilir. Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri'nin karşılıklı caydırıcılık unsurları ile oluşturdukları Soğuk Savaş'ın sona ermesi ve iki hakim güçten birisinin ortadan kalkması sonrası, Amerika Birleşik Devletleri Dünya da tek hegemon güç olma rolünü üstlenmiştir. Soğuk Savaş'ın bitimini takip eden dönemde Amerika hegemonyasında tek kutuplu bir yönetiminin tesis edilmesi projesi yürürlüğe konulmuştur. Bu yeni strateji gereğince, ABD, meşru müdafaanın gereği olarak kabul ettiği "Önleyici Darbe" (Preemptive Strike) ile potansiyel tehditleri yok edebilecektir. Amerika Birleşik Devletleri'nin Yeni Ulusal Güvenlik Stratejisi'nde, öncelikle tehditlerin caydırılması, caydırmanın başarılı olamadığı durumda ise düşmanın kesin olarak yenilmesi amaçlanmaktadır. Bu yeni politikada ABD strateji ve kararlarına BM ve NATO gibi uluslararası kuruluşların karşı çıkışlarını tanımama kararlılığı esas alınmıştır. ABD kendisini dünyada eşi benzeri olmayan bir güç olarak tanımlamakta ve 21. yüzyılda ABD hegomanyasının nasıl kurulacağı açıkça ilan edilmektedir. Bu nedenle de küresel dengelerin kurulmasından sorumlu olduğunu ifade etmektedir. Stratejinin başında; dünya enerji kaynaklarına hakim olmak ve giderek azalan ve/veya maliyeti yükselen kendi enerji kaynakları yerine yenive ucuz olanları ikame etmek, ayrıca enerjiye bağımlı ve kendisine rakip olabilecek güçlü devletleri (örneğin Fransa, Almanya, Rusya, Çın vb ) bu yolla kontrol etmek gelmektedir. Bunun ilk adımı 1. Körfez Savaşı ile '' gerçekleştirilmiş, Balkanlar ve Afganistan'da düzenlenen operasyonlar ile devam etmiş, son olarak Irak Savaşı'yla tüm dünyaya açıkça ilan edilmiştir. Amerika Birleşik Devletlerinin global ve bölgesel ölçeklerde devam eden hegemonya mücadeleleri bir çok ülkeyi derinden etkilemiş, en fazla etkilenen ülkelerden biri de Türkiye olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri ile İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ilişkileri artan Türkiye, son Irak Savaşı'yla ve sonrasında gelişen olaylarla "Stratejik Ortaklığın" ülkelerin çıkarlarının çatıştığı noktada son bulacağını acı bir şekilde öğrenmiştir.The near land, near sea and near continental regions which surround" Turkey, geographically contain the center of the main world continent areas and historically contain the areas which shapes the main vein of the human history. After the Second World War, according to the "Surrounding" politics, USA has been processing Foreign diplomacy by the axis of Europe and Pacific and had built tight relationships with Turkey. The main parts of this tight relationship between Turkey and USA are the Korea War, Cuba Crisis, incidents after and before the, Cyprus War Operation, Iraq Gulf War and Iraq problems which still continues. The Cold War between Soviet Russia and USA which occurred because of the dunning incidents, ended and one of these ruler powers is removed. After this Cold War, USA became the only Hegemon power in the world. After this Cold War, It's decided to be a single pole management which is at America hegemony. According to this new strategic, USA can destroy the potential threatening by the "Preemptive Strike" which is accepted according to the self-defense politics. In the new National security strategy, firstly it's aimed to block the threatening and if it's not successful it's aimed to destroy the enemies. In this new politics, the basic rule is not to accept the opposite decisions of the international foundations like UN and NATO, against USA strategy. USA describes itself as the unique power of the world and declares that USA hegemony is going to be found in 21st century. Because of this, USA expresses that the foundation of global equilibriums are their responsibility. This strategy says to dominate on the world energy resources, to replace the energy resources which are becoming less or expensive by new j» 1 i* i0 * * t> and cheap ones, also to control the powerful and energy addicted counties /, by these resources. The first move of this strategy was Iraq Gulf War, and it, continued with the operations in the Balkans and Afghanistan arid it's -- expressed openly to the world by the Iraq War. This hegemony struggle which continues in the global and regional scales affected a lot of countries badly and Turkey is one of the most effected countries. Turkey which has had more relationships with America after the Second Cold War, realized painfully that the "Strategic Partnerships" would end, if the benefits of the countries conflict, after the last Iraq War.