İzmit Akmeşe değirmeni'nin mimari analizi ve koruma önerileri

Abstract

İnsanoğlunun yerleşik hayata geçiş süreci beraberinde yapılaşmayı ve zirai yapıları geliştirmiş, tarımsal ürünlerin öğütülerek un haline getirilmesi geleneksel üretim yapılarını ortaya çıkarmıştır. Erken dönem örneklerinde değirmenlerde insan veya hayvan gücü kullanılırken, değişen güç kaynağı ve üretim aracıyla su değirmenleri, yel değirmenleri ve motor gücüyle çalışan değirmenler kullanılan enerji çeşidine göre biçimlenerek üretim yapılarının özgün mimari özelliklerini oluşturmuştur. 18. yüzyıl sonlarına doğru gerçekleşen endüstri devrimi değirmen yapılarında köklü değişimin yaşanmasına neden olmuştur. Bilimin ve teknolojinin gelişmesine paralel olarak modern tekniklerle artan hız, kalite ve üretim miktarıyla ortaya çıkan yeni üretim anlayışı geleneksel üretim yöntemlerinin gerilemesine hatta yok olmasına sebep olmuştur.Çalışma alanı olarak seçilen Akmeşe yerleşiminde yapılan incelemelerde endüstri mirası kapsamında 3 adet su değirmeni tespit edilmiştir. Yapılan alan çalışmasında Akmeşe ve yakın çevresindeki değirmenler araştırılmış, çalışma sistemleri çözümlenmiş ve belgelenmiştir. Yerleşimde bulunan diğer değirmenlerden ve Anadolu'daki yoğun kullanıma sahip değirmen üretim işleyişi bakımından ayrışan Akmeşe Değirmeni'nin; mevcut durumu hazırlanan rölöve, fotoğraflarla belgelenmiş ve koruma sorunları irdelenmiştir. Yapının restitüsyon çalışması benzer üretim işleyişine sahip değirmen örnekleri ile Akmeşe Değirmeni'nin yakın çevresindeki yerel değirmenlerden elde edilen bilgiler doğrultusunda, yapının özgün üretim ve mimari verileri değerlendirilerek hazırlanmıştır. Gelecek nesillere, geleneksel üretim yönteminin aktarılması yönünde örnek teşkil edecek yapının sürdürülebilir koruma yaklaşımıyla korunması amaçlanmış ve bu doğrultuda koruma sorunlarına yönelik çözüm önerilerini içeren restorasyon projesi hazırlanmıştır.The transition process of human beings to settled life has developed agricultural structures and the grinding of agricultural products to flour had brought out traditional production structures. While human or animal power was being used in the mills in the early period samples, water mills, windmills and motor power mills, which work with the changing power supplies and production tools, took shape according to their usage.The industrial revolution that took place towards the end of the 18th century led to the start of a radical change in mill structures. In parallel with the development of science and technology, the new understanding of production emerged with quality, production and speed which were increasing with modern techniques, led to the decline of traditional production methods and even to the destruction of them.During the investigations conducted in the Akmeşe settlement, selected as the study area, three water mills were identified within the scope of industrial heritage. By field study, the mills in Akmeşe and in the close vicinity of it were investigated, the working systems are analyzed and documented. The current situation of the Akmeşe mill, which is different from the other mills in the region and in terms of the mill production process which had intensive use in Anatolia, is documented with drawings and photographs, and its preservation problems are examined. The restitution study of the building was prepared by evaluating the original production and architectural data of the building based on the information obtained from other mill samples with similar production system and from local mills in the vicinity of Akmeşe Mill. It was aimed to conserve the structure, which will serve as an example transferring the traditional production method to future generations, by using sustainable preservation approach. Accordingly the restoration project including solution proposals for conservation problems was prepared.